Michel Vuijlsteke's weblog

Tales of Drudgery & Boredom.

Categorie: Genea (pagina 1 van 4)

Honkvast

Ik zei het al eens een paar jaar geleden:

Aalter en Knesselare en omstreken zijn wijs om in te zoeken: de mensen blijven daar gewoon eeuwen aan een stuk wonen, ze trouwen met mensen uit de streek, en door de band zijn de documenten zowel bewaard als leesbaar.

Toen had ik net ontdekt dat Jeanne Marie Alen eigenlijk geboren was als Joanna Josepha Slos, en had ik wat aanknopingspunten naar verder.

Ondertussen zit ik al wat verder, en ’t is echt wel waar van die eeuwen aan een stuk in de buurt blijven wonen. Als ik vertrek van mijn grootmoeder en ik ga terug in de tijd, ziet het er zo uit:

1912 Germana Michaella Sierens Aalter
1877 Marie Leonie Kesteloodt Bellem
1843 Carolus Ludovicus Kesteloodt Aalter
1814 Amalia Van Volsem Aalter
1778 Joanna Josepha Slos Aalter
1747 Petronella De Roo Aalter
1709 Jacobus De Roo Knesselare
1674 Petrus De Roo Knesselare
1646 Petrus Joannes de Roo Knesselare
1622 Gerardus de Roo Knesselare
1595 Levinus de Roo Kanegem
1575 Joannes de Roo Kanegem
1545 Jooris de Roo Kanegem
1504 Johannes de Roo Kanegem
1472 Gilles de Roo Kanegem
1445 Ghijselbrecht de Roo Kanegem
1410 Petrus de Roo Kanegem
1372 Guillielmus de Roo Kanegem
1342 Petrus De Roo Pittem

Serieus. Dat is dus zeshonderd jaar, en ze hebben deze weg afgelegd:

Grote reizen

Nog een geluk bij een ongeluk

Ik kwam vanmorgen aan de computer en ik dacht rap eens iets online te zetten voor ik naar het werk vertrok.

En toen bleek dat de database van de dingen die ik online dacht te zetten, kapot was. Gelijk echt:

-30973, ‘BDB0087 DB_RUNRECOVERY: Fatal error, run database recovery — BDB1544 process-private: unable to find environment’

Vuile fouten, die een mens niet wil meemaken. De wiki van het programma zegt er het volgende over:

What causes this corruption?
Not really known.

Da’s ook niet zo leutig. Gelukkig staat er een uitleg bij — ik scroll even naar beneden, naar 1.3 What to do now? > 1.3.1 Windows OS:

1. download Oracle tools on: http://www.oracle.com/technetwork/products/berkeleydb/downloads/index-082944.html
2. …TO_COMPLETE…

Oh hoera! De download voor de versie van BDB die ik nodig heb, daar staat proper bij dat “Berkeley DB 12cR1 (12.1.6.0.30) is no longer available for download.”

Gah. Onherroepelijk kapot, met andere woorden. Want de support-via-mailing-list komt niet veel verder dan “probeer eens de repairknop te duwen” (knop is disabled) en “in uiterste nood kunt ge’t eens opsturen maar ’t ziet er niet goed uit”.

Nog een geluk dat ik regelmatig backups neem, en dat ik er nog eentje staan had van zeer recent. Ik ben maar een weekend werk kwijt.

Les geleerd: er rekening mee houden dat er kinderen rondlopen die niet noodzakelijk de computer proper afsluiten, en dat ik mijn instabiele opensourcedingen moet afsluiten als ik de computer achterlaat.

Ik ben eigenlijk een viking

Ik heb mijn DNA eens laten analyseren, gewoon omdat het niet veel geld kost en wel wijs is, dacht ik, om iets meer te weten over de verre verre voorouders.

De resultaten zijn binnen!

dna

Het moet zijn dat er ergens in de voorouders van lang lang geleden vikings zaten. Veel vikings. 🙂

Familie, verdwenen in de nevelen der tijd

Just my luck. De rechtstreekse voorouders van drie van mijn grootouders zijn voor altijd verloren, dankzij de Eerste en Tweede Wereldoorlogen.

Aan de kant van mijn vader: zijn moeder komt uit Polen, waar de archieven schielijk zijn komen te gaan. De familie van zijn vader komt uiteindelijk uit Ieper, waar zowat het hele stadsarchief platgebombardeerd is en opgebrand.

Aan de kant van mijn moeder had ik er goeie hoop op dat ik tot redelijk ver zou kunnen terugkeren. De rechtstreekse voorouders van haar moeder komen uiteindelijk via Knesselare/Aalter uit de buurt van Zomergem, en ik geraak terug tot ergens in de jaren 1500.

De rechtstreekse voorouders van haar vader, dat was wat ingewikkelder, want in tegenstelling tot de over- overgrote meerderheid van mijn voorouders, blijven ze zeer weinig stilzitten:

Ok, ’t zijn geen wereldreizigers, maar toch, relatief gezien:

  • mijn moeder is geboren in Gent
  • mijn grootvader, Arthur Waegenaer, is geboren in 1907 in Wetteren
  • zijn vader, Louis Waegenaer, is geboren in in 1878 in Kaprijke
  • zijn vader, Eduardus Waegenaer, is geboren in 1844 in Zelzate
  • zijn vader, Jean Louis Waegenaere, is geboren in 1805 in Stekene
  • zijn vader, Dominicus De Wagenaere, is geboren in 1772 in Stekene
  • en zijn vader is volgens de doopakte van Dominicus “Emmanuel Antonius de Wagenaere”

Ik vind die redelijk snel terug in een overlijdensakte in de burgerlijke stand van Stekene:

Ja, ’t is niet zeer duidelijk. Jaren geleden, toen ik alleen nog maar een versleten microfilm kon raadplegen in het archief in Beveren, las ik niet veel meer dan Corneille Waegenaer en Angeline Van [onleesbaar]. Nu er duidelijkere beelden van zijn, staat er redelijk leesbaar:

Acte de décès de Antoine Emmanuel Waegenaer décédé le dix neuf frimaire à sept heures du matin agé de soixante-un ans (marin?) de profession filleur demeurant à Stekene fils de Corneille Waegenaer et de Angeline Van Hospital tous deux décédés.

Na ettelijk veel jaren (gelijk een stuk of twintig?) staat er nu een achternaam in plaats van het beletselteken bij “Angeline Van …”. Score!

En nog meer score! Want bij het systematisch natrekken van alle geboorten in Stekene, vind ik zowaar een resem kinderen van Antoine Emmanuel Waegenaer die ik nog niet had (ja, ook leve de schrijfwijze van de achternaam!):

  • Pieter Antonius Wagenaer °12/9/1768
  • Augustinus Norbertus De Wagenaer °6/12/1769
  • Joannes Antonius De Wagenaere °1/12/1775
  • Bernardus Wagenaere °23/7/1778
  • Adrianus Waegeneir °4/2/1782
  • Joanna Coleta Wagenaere °3/7/1784
  • Joanna Coleta Waegenaer °8/1/1788 (Ja, nog een Joanna Coleta. De vorige is ongetwijfeld gestorven. Ik ben de begrafenisregisters nog niet doorgegaan.)

Ik heb er een aantal verder gevolgd — zo is Pieter Antonius Wagenaer in Sint-Jansteen net over de Nederlandse grens verzeild geraakt, en heeft hij er een hele nest Wagenaer/Wageneer/Wagenaar-kinderen en afstammelingen veroorzaakt — maar het interessantste van alles was nog wel iets dat mij bij het eerste lezen niet opgevallen was, bij de laatste vijf kinderen:

Jaha! Er staat bij dat Antonius Emmanuel of Emmanuel Antonius Waegenaer / Waegenaere / Waegeneir / Wagenaere / De Wagenaere teneramundanus is, ’t is te zeggen: dat hij van Dendermonde is!

Hoera! Een middelgrote stad! Waar er ongetwijfeld degelijke archieven zijn! Hoezee!

Neen dus.

Kak.

Dit is wat ik zie als ik in het Rijksarchief ga kijken naar de parochieregisters van Dendermonde:

En snelle vraag op het internet bevestigt mijn vrees: de parochieregisters van Dendermonde zijn allemaal verloren gegaan in de Eerste Wereldoorlog. Wat dus wil zeggen dat ik niet veel verder dreig te raken dan deze vermelding in de index:

Ik weet dat Antoine Emmanuel Wageneer (nog een andere naam!) geboren is in Dendermonde, op 17 juni 1744. Ik weet ook dat zijn vader Cornelis was en zijn moeder Angeline Van Hospitael (ook een naam die in Dendermonde voorkomt).

Mijn enige hoop nu is dat ik geen Cornelis of Angeline zie in de indexen, dus dat ze misschien buiten Dendermonde geboren zijn? Ander is het ook schluss met de Waegenaers. 🙁

De Houwermysteries

Hrm. Ik dacht, ik kijk eens naar de De Houwers in Mol eind de jaren 1700.

Qua situering in mijn dingen te doen:

’t Is te zeggen: de vader van de vader van mijn vader, daar de moeder van, en dan haar vader, en dan zitten we aan Hendrik De Houwer, geboren in 1819 in Turnhout. Waar ik nu naar het kijken ben is de onmiddellijke familie van zijn vader, Thomas De Houwer. Ik had staan dat hij geboren was op 28 december 1777, maar ik zie niet direkt waar ik dat vandaan had.

Ik hou al redelijk lang alle bronnen bij voor alles wat ik vind, maar het zou kunnen zijn dat dat in één van de verhuizen van software verloren is geraakt. Dus: opnieuw op zoek. Eerste vaststelling: géén doopacte voor een Thomas De Houwer in december 1777. Wél een doopakte voor een Antonius Christianus De Houwer, zoon van Cornelius De Houwer uit Brecht en Anne Catharina Geerts uit Oostmalle, op 1 oktober 1777:

Wat het dus zeer onwaarschijnlijk maakt dat zijn broer Thomas een paar maand later zou geboren zijn. Wat weet ik wel zeker? Dat hij een hovenier was, zoon van Cornelius Dehouwer en Catharina Geerts, overleden is in mei 1868, en dat hij toen 90 jaar oud was:

1778 dan maar? Euh, crap, nee:

Anna Teresia De Houwer, geboren in december 1778. Grmbl. Hoe in ’s hemelsnaam ben ik ooit op 28 december 1777 geraakt?

Even later is het duidelijk waarom:

Thomas De Houwer, geboren op 28 december 1779. Twee jaar verkeerd, waarschijnlijk ooit eens verkeerd ingetypt, en omdat er geen bron aan zat, zo behouden en niet meer nagekeken. En op die manier op het internet geraakt en ondertussen verspreid geraakt overal. Getver.

Voilà, bij deze dus gecorrigeerd. En ondertussen heb ik ook een paar familieleden van verre voorouders gevonden. Waar ik eerst alleen Thomas had staan, heb ik nu:

En ziet, mijn bronnen proper in voetnoten:

[1]: BS/O Turnhout 1868 nr. 139 Thomas Dehouwer
[2]: Parochieregister Mol, Begr. 1793 nr. 13 Cornelius De Hauwer
[3]: BS/H Turnhout 1816 nr. 13 Thomas De Houwer en Jeanne Wynen
[4]: Parochieregister Mol, Dopen 1767 nr. 32 Petrus Josephus De Houwer
[5]: Parochieregister Mol, Dopen 1768 nr. 52 Maria Theresia De Houwer
[6]: Parochieregister Mol, Dopen 1770 nr. 14 Cornelius Franciscus De Houwer
[7]: Parochieregister Mol, Dopen 1771 nr. 70 Vincentius Josephus De Houwer
[8]: Parochieregister Mol, Dopen 1774 nr. 46 Maria Anna De Houwer
[9]: Parochieregister Mol, Begr. 1779 nr. 58 Maria Anna De Houwer
[10]: Parochieregister Mol, Dopen 1775 nr. 2 Anna Maria De Houwer
[11]: Parochieregister Mol, Dopen 1777 nr. 75 Antonius Christianus De Houwer
[12]: Parochieregister Mol, Begr. 1779 nr. 97 Antonius Christianus De Houwer
[13]: Parochieregister Mol, Dopen 1778 nr. 80 Anna Teresia De Houwer
[14]: BS/H Turnhout 1855 nr. 83 Henricus Dehouwer & Adriana Van Hove
[15]: Parochieregister Mol, Dopen 1779 nr. 80 Thomas De Houwer
[16]: Parochieregister Mol, Dopen 1782 nr. 19 Henricus De Houwer
[17]: Parochieregister Mol, Dopen 1785 nr. 44 Anna Maria De Houwer

Met allemaal afbeeldingen van de akten erbij. There’s an old saying in Tennessee—I know it’s in Texas, probably in Tennessee—that says, fool me once, shame on—shame on you. Fool me—you can’t get fooled again.

En dan nu eens zoeken of ik die Cornelius De Houwer uit Brecht en Anne Catharina Geerts uit Oostmalle kan vinden?

Cornelius was gemakkelijk, die is blijkbaar in Brecht geboren (of tenminste gedoopt) op 29 augustus 1742, en zijn ouders zijn Petrus De Hauwer en Christina Joossen:

Een beetje verder zoeken geeft mij ook nog Maria Elisabetha De Hauwer, zus van Cornelius, geboren op 9 september 1745, en kijkeenvogeltje ik ben afgeleid en ik bedenk dat ik in de stamboom een tak ernaast ook nog dingen open staan had, de families Wynen en Meynendonckx uit Arendonck — de ouders van de vrouw van Thomas De Houwer.

Het was al een hele tijd dat ik Henricus Wynen had staan, maar in diverse online stambomen staat die steevast als Henricus Wynants vulgo Wijnen (Van der Veken), en da’s een mysterie, want ik vond nooit zijn doopakte en voor zover ik zag, was zijn naam in het vervolg van zijn leven altijd gewoon “Wynen” of “Wijnen”. Maar kijk wat ik nu vind, al bladerend door de parochieregisters van Arendonk:

Ik zei luidop HA!, wegens alles wordt duidelijk:

[15/5/1754] Baptizatus est Henricus filius illegitimus Maria Van der Veken, qui patris prolis declarabit Petrum Wijnants vulgo Wijnen. Henrici filium susceperunt Adrianus Van der Veken et Maria Wynants vulgo Wynen.

…en dan in een kleiner handschrift, ertussen gewurmd:

die 30 octobris 1754 […] parentes contraxerunt matrimonium

’t Is dus een kind dat onwettig geboren is, maar gewettigd is door het huwelijk van zijn ouders een paar maand later. En om de één of andere reden waren de Wynantsen, zowel vader Petrus als meter Maria, bekend als “Wynen”. Later wordt het omgekeerd, en wordt de familie vermeld als “Wynen (alias Wynants)“. Very strange.

En als ik dan toch bezig was met links en rechts dingen doen, was ik eens gaan kijken naar de moeder van de moeder van de moeder van de vader van mijn vader (mijn “oudgrootmoeder”, zegt Gramps mij): ik dacht dat het Francisca Maria Verbeken was, maar bij nader onderzoek blijkt het Verbueken te zijn. In de geboorteakte van haar dochter staat dat ze in 1815 35 was, en dat ze van Rijsbergen afkomstig was. Rijsbergen in Nederland, dus. Grrrr. Da’s daar altijd zo’n soep met de parochieregisters, dedju.

Haar overlijdensakte geeft ook niet veel meer informatie — ’t is zeer zelden dat dit gebeurt, trouwens:

Hoe triestig. Twee veldwachters komen de dood aangeven:

de welke ons verklaard hebben dat Maria Francisca Verbueken, naaister, oud twee en veertig jaar, geboren te Rijsbergen en wonende te Turnhout, dochter van de namen harer ouders aan de comparanten onbekend, huisvrouw van Henricus van Hove, timmermand, wonende te Turnhout, dood gevonden is de vijfde van deze maand om tien uur ’s morgen, op het grondgebied van deze stad, docht bij het galgenhuis

Op zoek naar de huwelijksakte, dan maar? Ah well: speld in een hooiberg. Geen relevante huwelijken-Van Hove in Turnhout, noch in het ancien régime, noch in de Burgerlijke Stand.

’t Zal voor een volgende keer zijn. Grmbl.

Résultat des courses voor een paar uur deze namiddag:

Plus een stapel kinderen en alles natuurlijk. En bronnen en zo.

En één dezer ga ik dan echt eens verder moeten gaan dan alleen maar namen en data.

Nog veel opzoekwerk te doen

Ik dacht, ik visualiseer het eens op een andere manier (klik voor groter formaat):

In het midden sta ik, links mijn vader, rechts mijn moeder. Linksboven de moeder van mijn vader en haar voorouders, rechtsboven de vader van mijn moeder en zijn voorouders, rechtsonderaan de moeder van mijn moeder en haar voorouders, rechtsonderaan de vader van mijn vader en zijn voorouders. Elf generaties, maar uiteraard heb ik niet alles gevonden.

Lichtgrijs is wat ik nog naar op zoek ben van voorouders. Donkergrijs zijn mensen die ik –volgens mij– nooit meer ga kunnen vinden, wegens archieven vernietigd of verdwenen. Het spietje rood, da’s de vader+voorouders van iemand waarvan de vader onbekend was. De moeder werkte in een rijk huishouden in Keulen, een mens zou dus kunnen vermoeden dat een zoon van het huishouden ze bezwangerd heeft — maar da’s zuiver speculatie, voor hetzelfde geld was het iemand volledig anders.

En elk dood eind heeft zijn eigen problemen: Cristina Bourtscheidt uit Keulen (die ongehuwde moeder), is rond 1817 geboren in Sürth, in Keulen, maar die geboorteregisters staan niet online. (En dus zou ik moeten naar daar gaan, of iemand vinden die daar woont, en hopen dat de archieven niet kapot zijn gegaan bij het instorten van het archief een tijdje geleden.)

Emmanuel De Wagenaere moet ergens rond december 1738 geboren zijn, maar geen idee waar — het meest logische zou zijn in Stekene, maar daar is hij niet te vinden. (En dus moet ik hopen dat iemand anders een Emmanuel De Wagenaere, zoon van Corneille Waegenaer / De Waegenaere / De Waghenaere en Angeline Van [achternaam onleesbaar] heeft gevonden, of moet ik alle Waegenaers en gelijkaardige in binnen- en buitenland opzoeken.)

Philippe Gilliet, daarvan weet ik dat hij in 1775 getrouwd is, dat hij in 1777 in de Sint-Salvatorparochie in Gent woonde en geboren is in de Sint-Pietersparochie, dat hij in de Tijkstraat gewoond heeft, maar verder verdrinkt hij in een zee van verschillende Gilliets die allemaal in de jaren 1700 in Gent woonden. En zou hij ook zomaar even uit Brussel kunnen gekomen zijn, en niets met die andere Gentse Gilliets te maken gehad hebben.

Allemaal individuele problemen en dingen, en om de zoveel tijd is er eens een doorbraak.

En dan vraag ik mij soms af wat er met al dat opzoekwerk zal gebeuren als ik er niet meer ben. 🙂

Alsnog Lynclauw?

Zie nu wat ik vond na honderden doopakten overlezen te hebben in 1785 en 1784:

Wat voorafging. Ik heb dus een vrouw die heel haar leven als Sophia Nicolaus bekend is, maar bij haar overlijden als Sophia Lijnclauw ingeschreven staat. Maar in de index van dat jaar wel als Nicolaus geklasseerd.

De geboorteakte maakt (zeer misschien) iets duidelijk:

Die 14 8bris 1784 Baptizavi Sopiam filiam Joannis Baptiste Lynclauw et maria anna Devenijn conjugum hic natam hodie hora 11a noctis susceperunt Joannis Bapta Van hee et anna maria bruijaert que nesciens scribere posuit + signum abest pater omnes hanitant tileti

’t Is te zeggen:

Op 14 october 1784 heb ik gedoopt Sophia, dochter van Joannes Baptista Lynclauw en Maria Anna Devenijn echtgenoten, hier geboren om 11 uur ’s nachts. Doophouders zijn Joannes Baptista Van Hee en Anna Maria Bruijaert, die niet kunnen schrijven en hier een kruisje zetten. De vader is afwezig. Ze wonen allemaal in Tielt.

De vader is afwezig. Zou Maria Anna Devenijn hertrouwd zijn met een zekere Nicolaus? The plot thickens!

Nicolaus? Lijnclauw?

Omdat het soms ook eens wijs is om de voorouders van mijn kinderen te bekijken (en dus die van Sandra), zat ik in Kortrijk in de jaren 1800.

Justine Deryckere is de moeder van de vader van de moeder van de moeder van de vader van Sandra, en dus volgens de regels de oudgrootmoeder (generatie 6) van onze kinderen. Ik wist dat ze geboren was in 1815 en overleden in 1893, maar haar ouders had ik nog niet verder opgezocht.

In de overlijdensakte en in de geboorteakte worden ze allebei vermeld:

Jean (Jan) Deryckere en Sophia (Sophie) Nicolaus. Jan Deryckere is geboren ergens rond 1782 (33 jaar oud in 1815). Toevallig kom ik uit op de huwelijksakte in 1837 van de zus van Justine, Virginie-Félicité-Scholastique De Ryckere:

Blijkt dat Sophie Nicolaus overleden is in Kortrijk op 16 januari 1829. Hoera!

Enfin ja, niet hoera dat ze overleden is, maar wel hoera dat ik een datum van overlijden en dus wellicht bij benadering van geboorte heb, en een generatie ouders bij.

Naar de overlijdens in Kortrijk in 1829… zoeken rond 16-17 januari… ahem nee. Geen Sophie of Sophia of Sofie Nicolaus of iets dat daar op trekt. Grmbl. Het zou natuurlijk niet de eerste keer zijn dat er een vergissing in zo’n akte staat, maar toch: grmbl.

Omdat het misschien maar een verkeerde maand is in hetzelfde jaar, ga ik naar de index achteraan, en kijk eens wat ik vind onder de N van Nicolaus:

Nicolaus, Sophia ziet Lynclauw, 16 januari, akte nr. 7.  Whut?

Het staat er inderdaad: Sophia Lijnclauw, oud vier-en-veertig jaren, spinster, geboren te Tielt, in huwelijk met Joannes Baptista Deryckere. Het is zonder enige twijfel dezelfde: geboren circa 1785 in Tielt, getrouwd met dezelfde persoon, overleden op dezelfde dag als in de huwelijksakte van de dochter — maar wel met een andere naam.

Kan ‘Nicolaus’ in Kortrijk mogelijks uitgesproken worden als ‘Nieklauw’ en mogelijks begrepen als ‘Lieklauw’ en dan maar opgeschreven als ‘Lijnclauw’? Ik kan het maar moeilijk geloven, ze waren toen toch wel al een paar honderd jaar redelijk secuur met namen. Maar ik zie geen andere verklaring. Er is ook nergens een spoor te vinden van een Lijnclauw/Lynclauw.

Geboorten in 1785 in Tielt, dan maar?  Waar zo op het eerste zicht geen index of klapper van is, en dat het dus met de hand door “Al de Doopen in de Kercke van Thielt binnen het Jaer 1785” te gaan zal zijn?

(Even later.) Neen, niet in 1785. Ze is overleden in januari, dus misschien dat het 1784 is?

Ik ben ook een beetje een Duitser

Of beter, mijn vader zijn vader zijn moeder haar moeder haar vader is geboren in Duitsland.

Ziet:

Geboorte Johann Bourtscheidt (1839)

OK, zeer gemakkelijk is het niet te lezen (vervelend Sütterlin, bleh), maar dit staat er ongeveer:

Im Jahr tausend achthundert neun und dreißig, den sechsten des Monats Juni, Vormittags zehn Uhr, erschien vor mir, Franz Rudolph von Monschau Beigeordneten des Ober-Bürgermeisters von Köln, als Beamten des Personenstandes, die Jungfrau Wilhelmina Borgmann, zwei und zwanzig Jahre alt, Standes Hebammenschülerin wohnhaft zu Cleve(?) jetzt hier in der Gebähranstalt welche mir ein Kind männlichen Geschlechts vorzeigte und mir erklärte, daß dies Kind den fünften des Monats Juni des Jahres tausend achthundert neun und dreißig, des Abends um xxx Uhr geboren sey zu Köln in der Gebähranstalt von der unverheiratheten Christina Bourtscheidt, vier und zwanzig Jahre alt, Standes Dienstmagd, gebürtig zu Sürth, Kreis Köln wohnhaft zu Köln, in der Spielmannsgasse(?), im Hause Nro. 9, und erklärte ferner, diesem Kinde der Vorname Johann, werde gegeben werden.
Diese Vorzeigung und Erklärung haben Statt gehabt in Beiseyn des Herrn Theodor Schmitz, sieben und sechzig Jahre alt, Standes Dekan(?) an der Gebähranstalt wohnhaft zu Köln, und des Herrn Johann Heinrich Schmitz, acht und zwanzig Jahre alt, Standes xxx Gewerbe, wohnhaft zu Köln, und haben vorbenannter erklärender Theil sowohl als diese beiden Zeugen, nach ihnen geschehener Vorlesung, gegenwärtige Urkunde mit mir unterschrieben.

Ongetrouwde moeder: het gebeurt meer dan eens in mijn familie. Dit is wel één van de weinige keren dat het kind niet achteraf gewettigd werd. Soms gebeurt dat door iemand die manifest niet de vader kan geweest zijn, vaker door iemand die zeer wellicht wel de vader was, zoals hier bij het huwelijk van Johann Bourtscheid:

Huwel. Joannes Bourtscheidt & Joanna Maria De Belder (1868)-2.jpg

Voor wie het niet zo goed kan lezen:

In het jaar achttien honderd acht-en-zestig, den negentienden februari ten elf uur voormiddag, voor ons ondergeteekenden schepen […] zijn openbaarlijk ten Stadhuize gecompareerd Joannes Bourtscheidt, oud achten en twintig jaren vergulder, geboren te Köln, Pruisen […] en wonende te Gent Brusselscheveste […] en Joanna Maria Constantia De Belder oud twintig jaren, kleermaakster […] welke comparanten ons hebben aanzocht over te gaan tot de voltrekking van het huwelijk onder hun beraamd […] verklaren wij, uit naam van de wet, dat, door den huwelijksband vereenigd zijn Joannes Bourtscheidt en Joanna Maria Constantia De Belder. Verder hebben comparanten te kennen gegeven dat er van hun beide te Ledeberg op dry en twintigsten Januari achttien honderd acht en zestig geboren is een kind genaam Elvira Maria de Belder, welke dochter zij verstaan door dit huwelijk te willen wettigen […]

Terloops trouwens: Brusselsevest in Gent, iemand een idee? Nu bestaat er zo geen straat meer, maar volgens de Indicateur de la ville de Gand van 1840 liep de Rempart de la Porte de Bruxelles van de Porte de Bruxelles (Brusselsepoort, Keizerpoort) naar de Porte de St. Liévin (Sint-Lievenspoort).

Sint-Lievenspoort_en_Keizerpoort,_Ghent,_Belgium_-_Map_1649

De Keizerspoort lag aan het uiteinde van de Brusselspoortstraat en de Ketelvest, en de Sint-Lievenspoort waar nu de stadsring (Keizersvest) kruist met de Sint-Lievenspoortstraat.

Dus de Brusselsevest is het stukje ring tussen Brusselspoortstraat en Sint-Lievenspoortstraat:

Brusselsevest

Hierboven het plan van Saurel in 1878, trouwens, en kijk eens hoe schoon het Baudelopark er bij ligt, met nog aan twee kanten water:

Baudelohof

…maar genoeg afleiding! Terug naar Duitsland!

Ik zou zeer graag de antecendenten van Christina Bourtscheidt weten. Het archief van Keulen staat gedeeltelijk online, maar (dedju) niet het stuk geboorten van 1817. Met het instorten van het archief in 2009 was ik al een beetje bang dat het weer een historie zoals het archief van Ieper zou worden (dat quasi volledig verdwenen is in de Eerste en Tweede Wereldoorlog), maar blijkbaar zouden er van alle relevante stukken microfilms in de Barbarastollen liggen.

En natuurlijk hebben de Mormonen de films ook. Maar ze staan niet online, en het kost geld om ze te bestellen en dan te moeten gaan lezen in één van hun Family History Centers. Grr.

Customer service, en we leven in de toekomst

Ik was aan het prutsen met mijn stamboom op de website van de Mormonen, Familysearch.org. Misschien heeft het er iets mee te maken dat ze hun desktopapplicatie gewoon helemaal afgeschaft hebben en dat het nu alleen nog online kan, maar ik heb de indruk dat het daar echt alsmaar beter wordt, qua beschikbare data en gebruiksgemak.

En zodus ben ik aan het struinen door de stamboom, als ik een icoontje zie naast Adriana Van Hove (mijn over-over-overgrootmoeder):

boom

Clicketyclick, en dat zegt mij dat er Record Hints zijn, ’t is te zeggen, haar naam is gevonden in één of meer bronnen die op Familysearch staan:

hints

Check it out, ’t is haar huwelijksakte in Turnhout en haar overlijdensakte in Brugge. Op mijn eigen computer heb ik die natuurlijk ook al staan, maar ’t is wel wijs dat het snel kan toegevoegd worden op Familysearch ook.

Okay, ‘Review and attach’ dus maar…

review

Normaal gezien zou die ‘Compare’-link een formuliertje moeten open doen waar ik een blauwe knop kan duwen om te bevestigen dat dit juist is, en eventueel nog een opmerking kan nalaten. Maar bij mij doet dat niets.

Ik probeer op een andere browser, nog altijd niets. Ik overweeg even om het op te geven en dan maar iets anders te doen, maar eigenlijk, bedenk ik, we leven in de 21ste eeuw — waarom zou ik niet eens de Live Chat proberen?

Een paar minuten later heb ik het probleem uitgelegd aan een Mormoon aan de andere kant van de wereld, bevestigd dat het een probleem is dat niets met browsers te maken heeft (Chrome, Firefox, Edge, IE11, geen van allemaal werken bij mij), maar wel met Windows 10 te maken heeft (het werkt bij mij wel op een Mac en bij de Mormoon op een Windows 8, maar ook bij hem niet op een Windows 10). En dus wordt er een ticket aangemaakt waar ik in cc van sta, put de Mormoon zich uit in excuses, verzeker ik hem dat het geen probleem is en bedank ik hem voor zijn uitstekende service, bedankt hij mij om zo “gracious” en zo “tech savvy” te zijn, en wensen we elkaar een uitstekend weekend toe.

We leven in de toekomst!

En omdat ik geen zin heb om op het lilliputterscherm van de Mac te werken, en omdat we echt wel in de toekomst leven, installeer ik op een paar minuten tijd een Ubuntu in een virtuele computer, en heb ik nu alles proper werken, zonder noemenswaardige vertraging:

review2

Dan nog in de rapte het clipboard en een paar folders delen tussen die virtuele machine en mijn eigen computer en hopla, ’t is gelijk dat het gewoon een andere browser is in plaats van een volledige computer.

En ja, ik blijf dat magisch vinden, zelfs al is het zo vanzelfsprekend tegenwoordig.

Wynen / Wynants

Een welgemeende double you the F. Ik was op zoek naar mijn antecedenten in Arendonk: de moeder van Henri De Houwer, die de vader van de moeder van de vader van mijn vader zijn vader was, was Joanna Wynen.

Haar ouders waren Henri Wynen en Anna Catharina Meynendonckx, allebei uit het verre Arendonk. Het kan zijn dat ik er vroeger over gekeken heb, maar ik denk dat met de laatste update van het Rijksarchief, de parochieregisters van Arendonk nu ook online staan.

Ik er dus naartoe, en in de rapte gezocht waar er Wynens en Meynendonckxen zaten. En jawel, het zit er vergeven van. Ik geraak door de dopen 1790-1797, en dan begin ik aan het doopregister 1737-1789.

En dan kom ik deze pagina tegen, zowat de eerste die ik bekeek:

Arendonk

Op één dubbele pagina drie akten die mij interesseren. Om te beginnen Maria Wynen, een tweede kind van Henri Wynen en Anna Catharina Meynendonckx (en meest belangrijk: de handtekening van Henri Wynen!), en daarnaast nog een Wilhelmus Wynen en een Henri Wynen.

Maareuh, wat zegt dat in de akten zelf?

henri

Henricus Wynen (Alias Wynants).

petrus

Petrus Wynen (alias Wynants).

martinus

Martinus Wynants (in de volksmond Wynen).

Maar allez. Wil dat nu zeggen dat ik naast de duusd Wynens ook nog eens alle Wynantsen ga mogen doorzoeken?

Serieus.

De ontroering van kleine dingen

Ik probeer bij zoveel mogelijk mensen van de zelfs verre familie foto’s te zetten of andere afbeeldingen. Waar geen foto’s te krijgen zijn, zet ik de handtekeningen die ze onder eventuele akten hebben gezet. Het zijn geen foto’s, maar soms is het bijna nog ontroerender.

Een handtekening die alsmaar minder goed wordt in de loop van de jaren bijvoorbeeld, of net omgekeerd.

Zoals deze, van Marie Speliers — da’s de, even nakijken, vrouw van mijn betovergrootoom (de vrouw van de broer van de vader van de moeder van de vader van mijn moeder). Ze is in 1834 geboren in Oordegem, een gat ergens tussen de gaten Lede, Oosterzele en Wetteren. Haar ouders konden allebei niet schrijven en haar vader stierf toen ze elf was. Zij werd later ergens dienstmeid. Ze had naar Gent kunnen trekken, maar Aalst was net iets dichterbij, of misschien kende ze daar mensen, lang verhaal kort: als ze zeventwintig is, trouwt ze met Georges Roelandt, een kleermaker uit een grote familie van allemaal kleermakers, schoenmakers en slagers.

En kijk eens hoe ze haar huwelijksakte ondertekent:

Huwel. Georgius Josephus Roelandt & Maria Constantina Speliers (1861)

In kleine letters ‘G. Roelandt’, de bruidegom. In al wat beverige letters de ouders van de bruidegom, Jozef Marin Roelandt en Isabella Streelens, die in de zestig zijn (Isabella sterft een half jaar later, Jozef wordt 85 jaar oud). In vloeiende letters Alexander Roelandt, de broer van de bruidegom. “De moeder der bruyd heeft verklaerd niet te kunnen schrijven”, als enige van alle aanwezigen.

En dan in hanepoten, met een lekkende en krassende pen, een tweede voornaam die gelijk niet helemaal klopt en een S die de eerste keer mislukt: mariaconstance Speliers. Hoe zou ze zich gevoeld hebben, op dat moment? Beschaamd dat ze er zo’n rommel van maakt? Of juist fier dat haar gelukt is? Ik weet het niet, maar in mijn hoofd: fier. In 1861 is ze nog dienstmeid, maar in 1873 is winkelierster — in mijn hoofd heeft ze zich helemaal opgewerkt uit het quasi-analfabetisme. Neen, wetenschappelijk verantwoord is het niet, maar niemand gaat mij zeggen wat ik wel en niet mag doen in mijn hoofd.

Ze krijgen vijf kinderen — Alexander, Remy, Marie, Louise en Hélène — en Marie sterft in 1927, omringd door stapels familie. Mijn grootvader moet ze manifest nog gekend hebben, want hij had haar doodsbrief liggen:

Doodsbrief Maria Constantia Speliers

En meer dan dat weet ik er niet over. Nog iemand die in de nevelen der tijd verdwenen is. Maar die voor eeuwig en één dag dat meisje van 27 zal zijn dat haar naam onder een huwelijkakte schreef.

Rozengeur noch manenschijn in Oostrozebeke

In de 18de eeuw is Meulebeke een baronie: de familie de Beer zwaait er al sinds de jaren 1400 de plak.

Op 20 november 1752 krijgen Willem Sabbe en Marie Dobbels er een dochtertje: Maria Anna Theresia. Het zijn arme mensen en Meulebeke was ook toen al het Hol Van Pluto. Op haar twintigste raakt Maria Anna Theresia zwanger.

Haar onwettige dochter, Ferdinanda, wordt wellicht nog in Meulebeke geboren, ergens in de zomer van 1773, maar kort daarna trouwt ze met Petrus Joannes Kesteloot, uit het verre (naburige) Oostrozebeke.

En dan volgt dit.

Juli 1774: Joannes Ignatius Kesteloot wordt geboren.
November 1774: Joannes Ignatius sterft, geen vier maand oud.
Februari 1775: Ferdinanda sterft. Ze is twintig maand oud.
Maart 1776: een zoon! Petrus Franciscus wordt geboren.
Maart 1777: nog een zoon, Joannes!
Oktober 1778: een derde zoon, Leonardus!
November 1778: twee zoons — Leonardus overlijdt, 23 dagen oud.
November 1779: twee zoons en een dochter! Rosalia wordt geboren.
April 1781: drie zoons en een dochter! Ferdinand wordt geboren.
Mei 1782: vier zonen en een dochter: Philippus wordt geboren.
Augustus 1782: drie zonen en een dochter, Ferdinand sterft drie maand na zijn eerste verjaardag.
September 1782: drie zonen en geen dochters — Rosalie sterft net voor haar derde verjaardag.
December 1782: twee zonen, want Joannes (5 en een half) sterft.
Juli 1783: twee zonen en een dochter, (nog een) Rosalia wordt geboren.
November 1783: één zoon en een dochter — Philippus is anderhalf als hij sterft.
Januari 1785: een zoon en twee dochters, Agnes wordt geboren.
Januari 1786: een zoon en een dochter — (een tweede) Rosalie overlijdt, opnieuw net voor haar derde verjaardag.
September 1786: een zoon en geen dochter; Agnes sterft, anderhalf jaar oud.

En december 1788: Maria Anna Theresia Sabbe overlijdt. Ze is net 36 geworden.

Toen ze vier was, stierf haar broertje Pieter, vijftien maand oud. Toen ze zes was, stierf haar vierjarig zusje Barbara. Als ze negen is, sterft haar zus Isabella, net één maand oud. Als ze twaalf is, sterft haar broertje Ambrosius, twee dagen na zijn geboorte. Op haar vijftiende sterft haar zusje Isabella, 21 maand oud. Op haar zestiende sterft haar zus Petronilla, tien jaar oud. Als ze achttien is, overlijdt haar broertje Franciscus twee weken voor zijn eerste verjaardag. En als ze twintig is, sterft haar zus Anna Maria, ook geen jaar oud.

Dat zijn acht broers en zussen die ze verliest. En ze heeft zelf tien kinderen gehad, waarvan ze er negen heeft weten dood gaan.

Alleen Petrus Franciscus blijft over. Die is twaalf als zijn moeder sterft, en zowat zijn eerste herinneringen moeten de dood van twee broertjes en een zus geweest zijn, na elkaar op een paar maand tijd als hij zes was.

Brr.

Hij zal 65 jaar worden, naar Aalter verhuizen, en zeker drie keer trouwen. De oudste zoon van zijn eerste huwelijk, Karel Lodewijk Kesteloodt, trouwt in 1814, en dié zijn oudste zoon, ook een Karel Lodewijk Kesteloot, is de mens links op de stoel op deze foto:

Marie Leonie Kesteloot, Emerence Kesteloot, August Kesteloodt, Mathilde Kesteloot, Carolus Ludovicus Kesteloot, Seraphina Cooreman

Achter hem zijn vier kinderen; helemaal links mijn overgrootmoeder, Marie Leonie Kesteloodt.

Nog een Waegenaer in de gazet!

Methodisch de kranten van meer dan honderd jaar geleden lezen, dat is ongetwijfeld niet de meest efficiënte manier om aan genealogie te doen, maar het kan soms wel eens verrassende dingen geven.

In Het Nieuws Van Den Dag van 19 oktober 1894 stond dit:

Het Nieuws Van Den Dag, 19 oktober 1894 Karel Waegenaer

Karel Waegenaer, de broer van mijn overgrootvader, geboren op 5 februari 1883 in Zelzate, haalde op zijn elf jaar zijn tweede diploma, met een totaal van 200 punten!

Ik weet (nog) niet wat dat precies betekent, hoe het zat met lagere scholen die leerlingen ten wedstrijd aanboden, maar voor zover ik het snap: er was geen schoolplicht, het was absoluut niet evident dat kinderen op school bleven zitten, en die wedstrijd op het einde van de lagere school zal wellicht een soort eindexamenachtig iets geweest zijn. En wie goede punten had, kon verder studeren, hetzij in middelbare school, hetzij in adultenonderwijs (voortgezet avond- en weekendonderwijs voor kinderen die eventueel al aan het werken zijn).

Karel Waegenaer kwam uit de min of meer middenklasse: zijn vader was timmerman en later winkelier en wagenmaker, zijn moeder vroedvrouw; de ouders van zijn vader waren timmerman en vroudvrouw, die van zijn moeder kleermaker en winkelierster. Karel zal na zijn lagere school wellicht iets verder gestudeerd hebben, maar wat precies: geen idee.

In ieder geval: als de oorlog uitbreekt is hij getrouwd met Maria De Telder, hebben ze een dochtertje Simonne en een zoontje Louis, en woont en werkt hij als douanier in Boekhoute. Tijdens de oorlog wordt een tweede dochter geboren, Elisabeth.

Eind 1916 richt hij een hele spionagecel op voor de Britten: hij observeert de treinlijn Eeklo-Dendermonde (de trein was immens belangrijk voor troepen- en ander transport), en als douanier is hij ideaal geplaatst om documenten te smokkelen.

Alle spionagerapporten van de hele regio werden gecentraliseerd in zijn huis, en dan over de grens gebracht — zoals Marie De Telder zei: ze gingen geheimen halen en om ze “binnen ons huis in kloefen weg [te] stoppen en […] dan bestellen ik of mijn man of zelfs onze kleine Simone [ze]”.

Maria De Telder, Simone Waegenaer, Elisabeth Waegenaer, Louis Waegenaer

Simonne is het meisje links.

Karel Waegenaer werd in maart 1917 aangehouden. Het is niet duidelijk waarom — misschien had iemand van het netwerk zijn of haar mond voorbijgepraat, misschien was er bewust verraad in het spel. Wat wel duidelijk is, is dat ze Karel alles hebben doen bekennen met een oude truuk: zijn schoonbroer Arthur Van Borm was ook gevangen genomen, en de Duitsers speelden ze tegen elkaar uit. Tegen Arthur zeiden ze dat Karel alles al bekend had, en tegen Karel dat Arthur alles had bekend.

Zoals Karel zelf schreef:

ik wilde het blijven afloochenen maar hij zegde mij gij moet niets meer loochenen uw schoonbroeder heeft het ons al gezegd en als gij hier seffens niet spreekt dan zullen wij seffens telefoneeren en wij zullen uwe vrouw ook doen pakken en haar hier ook doen opsluiten

Arthur Van Borm schrijft aan zijn vrouw, Leonie Waegenaer:

luistert ik kwas aan twerken de zondag op de fabriek en ik at die twee lafaars nog in geen twee dagen gezien nu ik at juist wat tijt voor mij te gaan aangeven binst dat ik opde fabriek werte gij kanwel denken dat ik bezig was met te werken want ik kwas niet gekleed ik ben hier up mijn werkdigen gekomen want de fabriek is maar vijf minutten van waar dat ik mij moeste gaan aangeven en daar meede was dat gemakelijk nu als ik daar naar toe ging al ik daar toe kwam de Duitsche zijnden mij dat mijn paspoort toegekomen was al viertien een paspoort aan gevraagt van mijn heer maletoo en die was juist toegekomen en ik moeste gaan tekene gelijk ik altijt moeste doen gelijk op andere jaaren zoo ik konde daar niet van weten danze mij gingen aanhouden ongelukkig genoeg zoo dat is een grotte leugen dat ik zat geweest zijn want ik kwas op mijn werk

…maar hoedanook: ze hebben bekend. Karel was ervan overtuigd dat het de schuld van Arthur was:

Nu liefste vrouw het is al de schuld van Arthur hij heeft ons verraden hij heeft gezegd in Holland heeft hij met die mannen in een café zitten drinken en eene soupé gehouden en zij hebben daar zitten klappen en de duitsche politie heeft alles zitten afluisteren

Arthur en Karel kregen meer dan ruzie in de gevangenis. Arthur was regelmatig zat en had wellicht zijn mond voorbijgepraat waardoor iedereen gearresteerd werd, maar het was waarschijnlijk pas na de bekentenis van Karel dat het hele netwerk opgerold kon worden. Zei Arthur:

den dinsdag morgent wisten zij mij al te zeggen hoe dat gegaan was en zij noemden tans het geen die gebeurd was en danze in mijn huis schreefde en danze al de raporten naar mijn huis brachten zoo wat moeste ik tans doen of te zeggen van ja en tans zijt de commiesere tegen mij awel Vanborm zie wel damme dat wisten het is uwe schoonbroeder die ons gistere gezijt hebt dat gij gelt gegeven hept in avans voor te wilen werken en dat hij nog mannen moest zoeken voor te werken

…en dan bekent hij ook helemaal:

maar nu zijde ik hebt dat nooit geweten wat dan die mannen moesten schrijven want ik hebt dat nooit bezien die brieven ik ben juist afgekomen van tas van gend met een kommisse van debosschere voor dat aan die mannen te zeggen danze mogten die brieven naar mij huis brengen en danze van wagtebeke zouwden om gekomen dat hept ik tans gezijt natuurlijk voor mij plan te trekken deur danze zij diet al op mij staken

En is hij redelijk kwaad op Karel Waegenaer:

Karel waegenaere die is zijn tonge niet meester […] het is een groote zieveraar hij weet niet wat hij zecht

En Karel terug:

zegt het dan maar goed wat slechte vrouw mensch dat mijne zuster is en ook mijne schoonbroeder […] Arthur is hier altijd bezig als er eens is die pardonnaise zal krijgen dat zal Karel zijn zegt hij maar als hij pardonnase krijgt zegt Arthur dan moest hij creveeren van den aarmoede en de luisen moesten uw gezicht afloopen

In juli wordt hij ter dood veroordeeld wegens “krijgsverraad”. Hij stuurt zijn familie nog de dag voor zijn overlijden een laatste brief, en op 10 september wordt hij in Gent gefusilleerd:

Fusillering Karel Waegenaer

Na de oorlog krijgt hij een staatsbegrafenis in Zelzate, een monument zowel in Boekhoute als in Zelzate, een straat naar hem genoemd in Zelzate, en krijgt zijn weduwe een karrenvracht medailles, onder meer van het Britse Rijk:

waegenaerbrit

Zijn familie was er vet mee.

 

Mijn betovergrootvader, de held

Hij had zijn gezicht niet mee, Edouard Waegenaer:

Eduardus Waegenaer

…maar hij was wel een goed mens. Geboren in 1844 in Zelzate en er overleden in 1906, getrouwd in de jaren 1870 met Philomena Van De Rostijne 1841-1921). Vijf kinderen: mijn overgrootvader Louis Waegenaer (1878-1934), Henri Waegenaer (gestorven in 1881, geen jaar oud), Karel Waegenaer (1883-1917, geëxecuteerd door de Duitsers in WOI, zie hier), Marie Waegenaer (gestorven in 1885, geen maand oud)… en Elodie Van der Schuere (1891-1976).

Op 3 juli 1891 werd in het wagenhuis van een schuur een meisje gevonden, gekleed in een nieuw katoenen hemdeken, een geel katoenen lijfrokje met rode bloempjes, een katoenen halsdoekje zwart gepunt, twee nieuwe mutsekens op het hoofd, en ingewikkeld in twee oude katoendekens en een oude servet, en een nieuwe wollen doopsargie. Ze kreeg de naam Elodia Adolphina Van der Schuere, en ze werd met enorm veel liefde opgenomen in het gezin van Edouard en Philomena.

Elodie Vanderschueren 2

Voor mij was dat al voldoende om van die mensen helden te maken.

Maar kijk nu, ik was in het archief van de Koninklijke Bibliotheek van België aan het bladeren, en zie wat ik tegenkwam op pagina 3 van Het Nieuws van den Dag van 17 juli 1897:

nieuwsevandedag

Nieuws van den dag 1897-07-17

Serieus: way to go, betovergrootvader.

Oudere berichten

© 2017 Michel Vuijlsteke's weblog

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑