Michel Vuijlsteke's weblog

Tales of Drudgery & Boredom.

Categorie: Genea (pagina 1 van 3)

Alsnog Lynclauw?

Zie nu wat ik vond na honderden doopakten overlezen te hebben in 1785 en 1784:

Wat voorafging. Ik heb dus een vrouw die heel haar leven als Sophia Nicolaus bekend is, maar bij haar overlijden als Sophia Lijnclauw ingeschreven staat. Maar in de index van dat jaar wel als Nicolaus geklasseerd.

De geboorteakte maakt (zeer misschien) iets duidelijk:

Die 14 8bris 1784 Baptizavi Sopiam filiam Joannis Baptiste Lynclauw et maria anna Devenijn conjugum hic natam hodie hora 11a noctis susceperunt Joannis Bapta Van hee et anna maria bruijaert que nesciens scribere posuit + signum abest pater omnes hanitant tileti

’t Is te zeggen:

Op 14 october 1784 heb ik gedoopt Sophia, dochter van Joannes Baptista Lynclauw en Maria Anna Devenijn echtgenoten, hier geboren om 11 uur ’s nachts. Doophouders zijn Joannes Baptista Van Hee en Anna Maria Bruijaert, die niet kunnen schrijven en hier een kruisje zetten. De vader is afwezig. Ze wonen allemaal in Tielt.

De vader is afwezig. Zou Maria Anna Devenijn hertrouwd zijn met een zekere Nicolaus? The plot thickens!

Nicolaus? Lijnclauw?

Omdat het soms ook eens wijs is om de voorouders van mijn kinderen te bekijken (en dus die van Sandra), zat ik in Kortrijk in de jaren 1800.

Justine Deryckere is de moeder van de vader van de moeder van de moeder van de vader van Sandra, en dus volgens de regels de oudgrootmoeder (generatie 6) van onze kinderen. Ik wist dat ze geboren was in 1815 en overleden in 1893, maar haar ouders had ik nog niet verder opgezocht.

In de overlijdensakte en in de geboorteakte worden ze allebei vermeld:

Jean (Jan) Deryckere en Sophia (Sophie) Nicolaus. Jan Deryckere is geboren ergens rond 1782 (33 jaar oud in 1815). Toevallig kom ik uit op de huwelijksakte in 1837 van de zus van Justine, Virginie-Félicité-Scholastique De Ryckere:

Blijkt dat Sophie Nicolaus overleden is in Kortrijk op 16 januari 1829. Hoera!

Enfin ja, niet hoera dat ze overleden is, maar wel hoera dat ik een datum van overlijden en dus wellicht bij benadering van geboorte heb, en een generatie ouders bij.

Naar de overlijdens in Kortrijk in 1829… zoeken rond 16-17 januari… ahem nee. Geen Sophie of Sophia of Sofie Nicolaus of iets dat daar op trekt. Grmbl. Het zou natuurlijk niet de eerste keer zijn dat er een vergissing in zo’n akte staat, maar toch: grmbl.

Omdat het misschien maar een verkeerde maand is in hetzelfde jaar, ga ik naar de index achteraan, en kijk eens wat ik vind onder de N van Nicolaus:

Nicolaus, Sophia ziet Lynclauw, 16 januari, akte nr. 7.  Whut?

Het staat er inderdaad: Sophia Lijnclauw, oud vier-en-veertig jaren, spinster, geboren te Tielt, in huwelijk met Joannes Baptista Deryckere. Het is zonder enige twijfel dezelfde: geboren circa 1785 in Tielt, getrouwd met dezelfde persoon, overleden op dezelfde dag als in de huwelijksakte van de dochter — maar wel met een andere naam.

Kan ‘Nicolaus’ in Kortrijk mogelijks uitgesproken worden als ‘Nieklauw’ en mogelijks begrepen als ‘Lieklauw’ en dan maar opgeschreven als ‘Lijnclauw’? Ik kan het maar moeilijk geloven, ze waren toen toch wel al een paar honderd jaar redelijk secuur met namen. Maar ik zie geen andere verklaring. Er is ook nergens een spoor te vinden van een Lijnclauw/Lynclauw.

Geboorten in 1785 in Tielt, dan maar?  Waar zo op het eerste zicht geen index of klapper van is, en dat het dus met de hand door “Al de Doopen in de Kercke van Thielt binnen het Jaer 1785” te gaan zal zijn?

(Even later.) Neen, niet in 1785. Ze is overleden in januari, dus misschien dat het 1784 is?

Ik ben ook een beetje een Duitser

Of beter, mijn vader zijn vader zijn moeder haar moeder haar vader is geboren in Duitsland.

Ziet:

Geboorte Johann Bourtscheidt (1839)

OK, zeer gemakkelijk is het niet te lezen (vervelend Sütterlin, bleh), maar dit staat er ongeveer:

Im Jahr tausend achthundert neun und dreißig, den sechsten des Monats Juni, Vormittags zehn Uhr, erschien vor mir, Franz Rudolph von Monschau Beigeordneten des Ober-Bürgermeisters von Köln, als Beamten des Personenstandes, die Jungfrau Wilhelmina Borgmann, zwei und zwanzig Jahre alt, Standes Hebammenschülerin wohnhaft zu Cleve(?) jetzt hier in der Gebähranstalt welche mir ein Kind männlichen Geschlechts vorzeigte und mir erklärte, daß dies Kind den fünften des Monats Juni des Jahres tausend achthundert neun und dreißig, des Abends um xxx Uhr geboren sey zu Köln in der Gebähranstalt von der unverheiratheten Christina Bourtscheidt, vier und zwanzig Jahre alt, Standes Dienstmagd, gebürtig zu Sürth, Kreis Köln wohnhaft zu Köln, in der Spielmannsgasse(?), im Hause Nro. 9, und erklärte ferner, diesem Kinde der Vorname Johann, werde gegeben werden.
Diese Vorzeigung und Erklärung haben Statt gehabt in Beiseyn des Herrn Theodor Schmitz, sieben und sechzig Jahre alt, Standes Dekan(?) an der Gebähranstalt wohnhaft zu Köln, und des Herrn Johann Heinrich Schmitz, acht und zwanzig Jahre alt, Standes xxx Gewerbe, wohnhaft zu Köln, und haben vorbenannter erklärender Theil sowohl als diese beiden Zeugen, nach ihnen geschehener Vorlesung, gegenwärtige Urkunde mit mir unterschrieben.

Ongetrouwde moeder: het gebeurt meer dan eens in mijn familie. Dit is wel één van de weinige keren dat het kind niet achteraf gewettigd werd. Soms gebeurt dat door iemand die manifest niet de vader kan geweest zijn, vaker door iemand die zeer wellicht wel de vader was, zoals hier bij het huwelijk van Johann Bourtscheid:

Huwel. Joannes Bourtscheidt & Joanna Maria De Belder (1868)-2.jpg

Voor wie het niet zo goed kan lezen:

In het jaar achttien honderd acht-en-zestig, den negentienden februari ten elf uur voormiddag, voor ons ondergeteekenden schepen […] zijn openbaarlijk ten Stadhuize gecompareerd Joannes Bourtscheidt, oud achten en twintig jaren vergulder, geboren te Köln, Pruisen […] en wonende te Gent Brusselscheveste […] en Joanna Maria Constantia De Belder oud twintig jaren, kleermaakster […] welke comparanten ons hebben aanzocht over te gaan tot de voltrekking van het huwelijk onder hun beraamd […] verklaren wij, uit naam van de wet, dat, door den huwelijksband vereenigd zijn Joannes Bourtscheidt en Joanna Maria Constantia De Belder. Verder hebben comparanten te kennen gegeven dat er van hun beide te Ledeberg op dry en twintigsten Januari achttien honderd acht en zestig geboren is een kind genaam Elvira Maria de Belder, welke dochter zij verstaan door dit huwelijk te willen wettigen […]

Terloops trouwens: Brusselsevest in Gent, iemand een idee? Nu bestaat er zo geen straat meer, maar volgens de Indicateur de la ville de Gand van 1840 liep de Rempart de la Porte de Bruxelles van de Porte de Bruxelles (Brusselsepoort, Keizerpoort) naar de Porte de St. Liévin (Sint-Lievenspoort).

Sint-Lievenspoort_en_Keizerpoort,_Ghent,_Belgium_-_Map_1649

De Keizerspoort lag aan het uiteinde van de Brusselspoortstraat en de Ketelvest, en de Sint-Lievenspoort waar nu de stadsring (Keizersvest) kruist met de Sint-Lievenspoortstraat.

Dus de Brusselsevest is het stukje ring tussen Brusselspoortstraat en Sint-Lievenspoortstraat:

Brusselsevest

Hierboven het plan van Saurel in 1878, trouwens, en kijk eens hoe schoon het Baudelopark er bij ligt, met nog aan twee kanten water:

Baudelohof

…maar genoeg afleiding! Terug naar Duitsland!

Ik zou zeer graag de antecendenten van Christina Bourtscheidt weten. Het archief van Keulen staat gedeeltelijk online, maar (dedju) niet het stuk geboorten van 1817. Met het instorten van het archief in 2009 was ik al een beetje bang dat het weer een historie zoals het archief van Ieper zou worden (dat quasi volledig verdwenen is in de Eerste en Tweede Wereldoorlog), maar blijkbaar zouden er van alle relevante stukken microfilms in de Barbarastollen liggen.

En natuurlijk hebben de Mormonen de films ook. Maar ze staan niet online, en het kost geld om ze te bestellen en dan te moeten gaan lezen in één van hun Family History Centers. Grr.

Customer service, en we leven in de toekomst

Ik was aan het prutsen met mijn stamboom op de website van de Mormonen, Familysearch.org. Misschien heeft het er iets mee te maken dat ze hun desktopapplicatie gewoon helemaal afgeschaft hebben en dat het nu alleen nog online kan, maar ik heb de indruk dat het daar echt alsmaar beter wordt, qua beschikbare data en gebruiksgemak.

En zodus ben ik aan het struinen door de stamboom, als ik een icoontje zie naast Adriana Van Hove (mijn over-over-overgrootmoeder):

boom

Clicketyclick, en dat zegt mij dat er Record Hints zijn, ’t is te zeggen, haar naam is gevonden in één of meer bronnen die op Familysearch staan:

hints

Check it out, ’t is haar huwelijksakte in Turnhout en haar overlijdensakte in Brugge. Op mijn eigen computer heb ik die natuurlijk ook al staan, maar ’t is wel wijs dat het snel kan toegevoegd worden op Familysearch ook.

Okay, ‘Review and attach’ dus maar…

review

Normaal gezien zou die ‘Compare’-link een formuliertje moeten open doen waar ik een blauwe knop kan duwen om te bevestigen dat dit juist is, en eventueel nog een opmerking kan nalaten. Maar bij mij doet dat niets.

Ik probeer op een andere browser, nog altijd niets. Ik overweeg even om het op te geven en dan maar iets anders te doen, maar eigenlijk, bedenk ik, we leven in de 21ste eeuw — waarom zou ik niet eens de Live Chat proberen?

Een paar minuten later heb ik het probleem uitgelegd aan een Mormoon aan de andere kant van de wereld, bevestigd dat het een probleem is dat niets met browsers te maken heeft (Chrome, Firefox, Edge, IE11, geen van allemaal werken bij mij), maar wel met Windows 10 te maken heeft (het werkt bij mij wel op een Mac en bij de Mormoon op een Windows 8, maar ook bij hem niet op een Windows 10). En dus wordt er een ticket aangemaakt waar ik in cc van sta, put de Mormoon zich uit in excuses, verzeker ik hem dat het geen probleem is en bedank ik hem voor zijn uitstekende service, bedankt hij mij om zo “gracious” en zo “tech savvy” te zijn, en wensen we elkaar een uitstekend weekend toe.

We leven in de toekomst!

En omdat ik geen zin heb om op het lilliputterscherm van de Mac te werken, en omdat we echt wel in de toekomst leven, installeer ik op een paar minuten tijd een Ubuntu in een virtuele computer, en heb ik nu alles proper werken, zonder noemenswaardige vertraging:

review2

Dan nog in de rapte het clipboard en een paar folders delen tussen die virtuele machine en mijn eigen computer en hopla, ’t is gelijk dat het gewoon een andere browser is in plaats van een volledige computer.

En ja, ik blijf dat magisch vinden, zelfs al is het zo vanzelfsprekend tegenwoordig.

Wynen / Wynants

Een welgemeende double you the F. Ik was op zoek naar mijn antecedenten in Arendonk: de moeder van Henri De Houwer, die de vader van de moeder van de vader van mijn vader zijn vader was, was Joanna Wynen.

Haar ouders waren Henri Wynen en Anna Catharina Meynendonckx, allebei uit het verre Arendonk. Het kan zijn dat ik er vroeger over gekeken heb, maar ik denk dat met de laatste update van het Rijksarchief, de parochieregisters van Arendonk nu ook online staan.

Ik er dus naartoe, en in de rapte gezocht waar er Wynens en Meynendonckxen zaten. En jawel, het zit er vergeven van. Ik geraak door de dopen 1790-1797, en dan begin ik aan het doopregister 1737-1789.

En dan kom ik deze pagina tegen, zowat de eerste die ik bekeek:

Arendonk

Op één dubbele pagina drie akten die mij interesseren. Om te beginnen Maria Wynen, een tweede kind van Henri Wynen en Anna Catharina Meynendonckx (en meest belangrijk: de handtekening van Henri Wynen!), en daarnaast nog een Wilhelmus Wynen en een Henri Wynen.

Maareuh, wat zegt dat in de akten zelf?

henri

Henricus Wynen (Alias Wynants).

petrus

Petrus Wynen (alias Wynants).

martinus

Martinus Wynants (in de volksmond Wynen).

Maar allez. Wil dat nu zeggen dat ik naast de duusd Wynens ook nog eens alle Wynantsen ga mogen doorzoeken?

Serieus.

De ontroering van kleine dingen

Ik probeer bij zoveel mogelijk mensen van de zelfs verre familie foto’s te zetten of andere afbeeldingen. Waar geen foto’s te krijgen zijn, zet ik de handtekeningen die ze onder eventuele akten hebben gezet. Het zijn geen foto’s, maar soms is het bijna nog ontroerender.

Een handtekening die alsmaar minder goed wordt in de loop van de jaren bijvoorbeeld, of net omgekeerd.

Zoals deze, van Marie Speliers — da’s de, even nakijken, vrouw van mijn betovergrootoom (de vrouw van de broer van de vader van de moeder van de vader van mijn moeder). Ze is in 1834 geboren in Oordegem, een gat ergens tussen de gaten Lede, Oosterzele en Wetteren. Haar ouders konden allebei niet schrijven en haar vader stierf toen ze elf was. Zij werd later ergens dienstmeid. Ze had naar Gent kunnen trekken, maar Aalst was net iets dichterbij, of misschien kende ze daar mensen, lang verhaal kort: als ze zeventwintig is, trouwt ze met Georges Roelandt, een kleermaker uit een grote familie van allemaal kleermakers, schoenmakers en slagers.

En kijk eens hoe ze haar huwelijksakte ondertekent:

Huwel. Georgius Josephus Roelandt & Maria Constantina Speliers (1861)

In kleine letters ‘G. Roelandt’, de bruidegom. In al wat beverige letters de ouders van de bruidegom, Jozef Marin Roelandt en Isabella Streelens, die in de zestig zijn (Isabella sterft een half jaar later, Jozef wordt 85 jaar oud). In vloeiende letters Alexander Roelandt, de broer van de bruidegom. “De moeder der bruyd heeft verklaerd niet te kunnen schrijven”, als enige van alle aanwezigen.

En dan in hanepoten, met een lekkende en krassende pen, een tweede voornaam die gelijk niet helemaal klopt en een S die de eerste keer mislukt: mariaconstance Speliers. Hoe zou ze zich gevoeld hebben, op dat moment? Beschaamd dat ze er zo’n rommel van maakt? Of juist fier dat haar gelukt is? Ik weet het niet, maar in mijn hoofd: fier. In 1861 is ze nog dienstmeid, maar in 1873 is winkelierster — in mijn hoofd heeft ze zich helemaal opgewerkt uit het quasi-analfabetisme. Neen, wetenschappelijk verantwoord is het niet, maar niemand gaat mij zeggen wat ik wel en niet mag doen in mijn hoofd.

Ze krijgen vijf kinderen — Alexander, Remy, Marie, Louise en Hélène — en Marie sterft in 1927, omringd door stapels familie. Mijn grootvader moet ze manifest nog gekend hebben, want hij had haar doodsbrief liggen:

Doodsbrief Maria Constantia Speliers

En meer dan dat weet ik er niet over. Nog iemand die in de nevelen der tijd verdwenen is. Maar die voor eeuwig en één dag dat meisje van 27 zal zijn dat haar naam onder een huwelijkakte schreef.

Rozengeur noch manenschijn in Oostrozebeke

In de 18de eeuw is Meulebeke een baronie: de familie de Beer zwaait er al sinds de jaren 1400 de plak.

Op 20 november 1752 krijgen Willem Sabbe en Marie Dobbels er een dochtertje: Maria Anna Theresia. Het zijn arme mensen en Meulebeke was ook toen al het Hol Van Pluto. Op haar twintigste raakt Maria Anna Theresia zwanger.

Haar onwettige dochter, Ferdinanda, wordt wellicht nog in Meulebeke geboren, ergens in de zomer van 1773, maar kort daarna trouwt ze met Petrus Joannes Kesteloot, uit het verre (naburige) Oostrozebeke.

En dan volgt dit.

Juli 1774: Joannes Ignatius Kesteloot wordt geboren.
November 1774: Joannes Ignatius sterft, geen vier maand oud.
Februari 1775: Ferdinanda sterft. Ze is twintig maand oud.
Maart 1776: een zoon! Petrus Franciscus wordt geboren.
Maart 1777: nog een zoon, Joannes!
Oktober 1778: een derde zoon, Leonardus!
November 1778: twee zoons — Leonardus overlijdt, 23 dagen oud.
November 1779: twee zoons en een dochter! Rosalia wordt geboren.
April 1781: drie zoons en een dochter! Ferdinand wordt geboren.
Mei 1782: vier zonen en een dochter: Philippus wordt geboren.
Augustus 1782: drie zonen en een dochter, Ferdinand sterft drie maand na zijn eerste verjaardag.
September 1782: drie zonen en geen dochters — Rosalie sterft net voor haar derde verjaardag.
December 1782: twee zonen, want Joannes (5 en een half) sterft.
Juli 1783: twee zonen en een dochter, (nog een) Rosalia wordt geboren.
November 1783: één zoon en een dochter — Philippus is anderhalf als hij sterft.
Januari 1785: een zoon en twee dochters, Agnes wordt geboren.
Januari 1786: een zoon en een dochter — (een tweede) Rosalie overlijdt, opnieuw net voor haar derde verjaardag.
September 1786: een zoon en geen dochter; Agnes sterft, anderhalf jaar oud.

En december 1788: Maria Anna Theresia Sabbe overlijdt. Ze is net 36 geworden.

Toen ze vier was, stierf haar broertje Pieter, vijftien maand oud. Toen ze zes was, stierf haar vierjarig zusje Barbara. Als ze negen is, sterft haar zus Isabella, net één maand oud. Als ze twaalf is, sterft haar broertje Ambrosius, twee dagen na zijn geboorte. Op haar vijftiende sterft haar zusje Isabella, 21 maand oud. Op haar zestiende sterft haar zus Petronilla, tien jaar oud. Als ze achttien is, overlijdt haar broertje Franciscus twee weken voor zijn eerste verjaardag. En als ze twintig is, sterft haar zus Anna Maria, ook geen jaar oud.

Dat zijn acht broers en zussen die ze verliest. En ze heeft zelf tien kinderen gehad, waarvan ze er negen heeft weten dood gaan.

Alleen Petrus Franciscus blijft over. Die is twaalf als zijn moeder sterft, en zowat zijn eerste herinneringen moeten de dood van twee broertjes en een zus geweest zijn, na elkaar op een paar maand tijd als hij zes was.

Brr.

Hij zal 65 jaar worden, naar Aalter verhuizen, en zeker drie keer trouwen. De oudste zoon van zijn eerste huwelijk, Karel Lodewijk Kesteloodt, trouwt in 1814, en dié zijn oudste zoon, ook een Karel Lodewijk Kesteloot, is de mens links op de stoel op deze foto:

Marie Leonie Kesteloot, Emerence Kesteloot, August Kesteloodt, Mathilde Kesteloot, Carolus Ludovicus Kesteloot, Seraphina Cooreman

Achter hem zijn vier kinderen; helemaal links mijn overgrootmoeder, Marie Leonie Kesteloodt.

Nog een Waegenaer in de gazet!

Methodisch de kranten van meer dan honderd jaar geleden lezen, dat is ongetwijfeld niet de meest efficiënte manier om aan genealogie te doen, maar het kan soms wel eens verrassende dingen geven.

In Het Nieuws Van Den Dag van 19 oktober 1894 stond dit:

Het Nieuws Van Den Dag, 19 oktober 1894 Karel Waegenaer

Karel Waegenaer, de broer van mijn overgrootvader, geboren op 5 februari 1883 in Zelzate, haalde op zijn elf jaar zijn tweede diploma, met een totaal van 200 punten!

Ik weet (nog) niet wat dat precies betekent, hoe het zat met lagere scholen die leerlingen ten wedstrijd aanboden, maar voor zover ik het snap: er was geen schoolplicht, het was absoluut niet evident dat kinderen op school bleven zitten, en die wedstrijd op het einde van de lagere school zal wellicht een soort eindexamenachtig iets geweest zijn. En wie goede punten had, kon verder studeren, hetzij in middelbare school, hetzij in adultenonderwijs (voortgezet avond- en weekendonderwijs voor kinderen die eventueel al aan het werken zijn).

Karel Waegenaer kwam uit de min of meer middenklasse: zijn vader was timmerman en later winkelier en wagenmaker, zijn moeder vroedvrouw; de ouders van zijn vader waren timmerman en vroudvrouw, die van zijn moeder kleermaker en winkelierster. Karel zal na zijn lagere school wellicht iets verder gestudeerd hebben, maar wat precies: geen idee.

In ieder geval: als de oorlog uitbreekt is hij getrouwd met Maria De Telder, hebben ze een dochtertje Simonne en een zoontje Louis, en woont en werkt hij als douanier in Boekhoute. Tijdens de oorlog wordt een tweede dochter geboren, Elisabeth.

Eind 1916 richt hij een hele spionagecel op voor de Britten: hij observeert de treinlijn Eeklo-Dendermonde (de trein was immens belangrijk voor troepen- en ander transport), en als douanier is hij ideaal geplaatst om documenten te smokkelen.

Alle spionagerapporten van de hele regio werden gecentraliseerd in zijn huis, en dan over de grens gebracht — zoals Marie De Telder zei: ze gingen geheimen halen en om ze “binnen ons huis in kloefen weg [te] stoppen en […] dan bestellen ik of mijn man of zelfs onze kleine Simone [ze]”.

Maria De Telder, Simone Waegenaer, Elisabeth Waegenaer, Louis Waegenaer

Simonne is het meisje links.

Karel Waegenaer werd in maart 1917 aangehouden. Het is niet duidelijk waarom — misschien had iemand van het netwerk zijn of haar mond voorbijgepraat, misschien was er bewust verraad in het spel. Wat wel duidelijk is, is dat ze Karel alles hebben doen bekennen met een oude truuk: zijn schoonbroer Arthur Van Borm was ook gevangen genomen, en de Duitsers speelden ze tegen elkaar uit. Tegen Arthur zeiden ze dat Karel alles al bekend had, en tegen Karel dat Arthur alles had bekend.

Zoals Karel zelf schreef:

ik wilde het blijven afloochenen maar hij zegde mij gij moet niets meer loochenen uw schoonbroeder heeft het ons al gezegd en als gij hier seffens niet spreekt dan zullen wij seffens telefoneeren en wij zullen uwe vrouw ook doen pakken en haar hier ook doen opsluiten

Arthur Van Borm schrijft aan zijn vrouw, Leonie Waegenaer:

luistert ik kwas aan twerken de zondag op de fabriek en ik at die twee lafaars nog in geen twee dagen gezien nu ik at juist wat tijt voor mij te gaan aangeven binst dat ik opde fabriek werte gij kanwel denken dat ik bezig was met te werken want ik kwas niet gekleed ik ben hier up mijn werkdigen gekomen want de fabriek is maar vijf minutten van waar dat ik mij moeste gaan aangeven en daar meede was dat gemakelijk nu als ik daar naar toe ging al ik daar toe kwam de Duitsche zijnden mij dat mijn paspoort toegekomen was al viertien een paspoort aan gevraagt van mijn heer maletoo en die was juist toegekomen en ik moeste gaan tekene gelijk ik altijt moeste doen gelijk op andere jaaren zoo ik konde daar niet van weten danze mij gingen aanhouden ongelukkig genoeg zoo dat is een grotte leugen dat ik zat geweest zijn want ik kwas op mijn werk

…maar hoedanook: ze hebben bekend. Karel was ervan overtuigd dat het de schuld van Arthur was:

Nu liefste vrouw het is al de schuld van Arthur hij heeft ons verraden hij heeft gezegd in Holland heeft hij met die mannen in een café zitten drinken en eene soupé gehouden en zij hebben daar zitten klappen en de duitsche politie heeft alles zitten afluisteren

Arthur en Karel kregen meer dan ruzie in de gevangenis. Arthur was regelmatig zat en had wellicht zijn mond voorbijgepraat waardoor iedereen gearresteerd werd, maar het was waarschijnlijk pas na de bekentenis van Karel dat het hele netwerk opgerold kon worden. Zei Arthur:

den dinsdag morgent wisten zij mij al te zeggen hoe dat gegaan was en zij noemden tans het geen die gebeurd was en danze in mijn huis schreefde en danze al de raporten naar mijn huis brachten zoo wat moeste ik tans doen of te zeggen van ja en tans zijt de commiesere tegen mij awel Vanborm zie wel damme dat wisten het is uwe schoonbroeder die ons gistere gezijt hebt dat gij gelt gegeven hept in avans voor te wilen werken en dat hij nog mannen moest zoeken voor te werken

…en dan bekent hij ook helemaal:

maar nu zijde ik hebt dat nooit geweten wat dan die mannen moesten schrijven want ik hebt dat nooit bezien die brieven ik ben juist afgekomen van tas van gend met een kommisse van debosschere voor dat aan die mannen te zeggen danze mogten die brieven naar mij huis brengen en danze van wagtebeke zouwden om gekomen dat hept ik tans gezijt natuurlijk voor mij plan te trekken deur danze zij diet al op mij staken

En is hij redelijk kwaad op Karel Waegenaer:

Karel waegenaere die is zijn tonge niet meester […] het is een groote zieveraar hij weet niet wat hij zecht

En Karel terug:

zegt het dan maar goed wat slechte vrouw mensch dat mijne zuster is en ook mijne schoonbroeder […] Arthur is hier altijd bezig als er eens is die pardonnaise zal krijgen dat zal Karel zijn zegt hij maar als hij pardonnase krijgt zegt Arthur dan moest hij creveeren van den aarmoede en de luisen moesten uw gezicht afloopen

In juli wordt hij ter dood veroordeeld wegens “krijgsverraad”. Hij stuurt zijn familie nog de dag voor zijn overlijden een laatste brief, en op 10 september wordt hij in Gent gefusilleerd:

Fusillering Karel Waegenaer

Na de oorlog krijgt hij een staatsbegrafenis in Zelzate, een monument zowel in Boekhoute als in Zelzate, een straat naar hem genoemd in Zelzate, en krijgt zijn weduwe een karrenvracht medailles, onder meer van het Britse Rijk:

waegenaerbrit

Zijn familie was er vet mee.

 

Mijn betovergrootvader, de held

Hij had zijn gezicht niet mee, Edouard Waegenaer:

Eduardus Waegenaer

…maar hij was wel een goed mens. Geboren in 1844 in Zelzate en er overleden in 1906, getrouwd in de jaren 1870 met Philomena Van De Rostijne 1841-1921). Vijf kinderen: mijn overgrootvader Louis Waegenaer (1878-1934), Henri Waegenaer (gestorven in 1881, geen jaar oud), Karel Waegenaer (1883-1917, geëxecuteerd door de Duitsers in WOI, zie hier), Marie Waegenaer (gestorven in 1885, geen maand oud)… en Elodie Van der Schuere (1891-1976).

Op 3 juli 1891 werd in het wagenhuis van een schuur een meisje gevonden, gekleed in een nieuw katoenen hemdeken, een geel katoenen lijfrokje met rode bloempjes, een katoenen halsdoekje zwart gepunt, twee nieuwe mutsekens op het hoofd, en ingewikkeld in twee oude katoendekens en een oude servet, en een nieuwe wollen doopsargie. Ze kreeg de naam Elodia Adolphina Van der Schuere, en ze werd met enorm veel liefde opgenomen in het gezin van Edouard en Philomena.

Elodie Vanderschueren 2

Voor mij was dat al voldoende om van die mensen helden te maken.

Maar kijk nu, ik was in het archief van de Koninklijke Bibliotheek van België aan het bladeren, en zie wat ik tegenkwam op pagina 3 van Het Nieuws van den Dag van 17 juli 1897:

nieuwsevandedag

Nieuws van den dag 1897-07-17

Serieus: way to go, betovergrootvader.

Fishing expedition

Hoera, ’t is weer van dat: zoeken en ploeteren in parochieregisters. In parochieregisters in de buurt van Aalter, Ursel, Bellem, Zomergem, Knesselare, met generaties De Vliegers en De Loofs en Sierensen: tientallen! van! die! mensen! per! generatie!

Ik was eigenlijk eerst niet van plan om al die mensen op te zoeken, maar als mijn enige aanknopingspunt naar een voorouder dit is:

Doop Petronelle De Vlieger (1769)

…waar ik door weet dat ik een Joannes De Vlieger nodig heb, de vader van Petronella De Vlieger — en dat er in bloederige Ursel alleen al zés Jan De Vliegers geboren zijn die qua leeftijd min of meer in aanmerking zouden kunnen komen voor het ouderschap, dan zit er niet veel anders op dan alle De Vliegers af te gaan in een periode van pakweg 100 jaar, en te zien wie wie is.

Soms valt dat dan mee, om te lezen, zoals deze (“baptisavi Petronillam De Vlieger, filiaml Joannis et Petronillae De Moll”):

Doop Petronelle De Vlieger (1671)

Maar soms heb ik er geen echt idee van, zoals deze:

Doop Martinus De Vlieger (1673)

Ja, “baptisavi Martinum De Vlieger”, maar dan? Zoon van wie? Laurentius? Livinus? I dunno. En de moeder: Elisabetha Van iets?

Aargh. En cursus paleografie zou een gemak zijn, denk ik — alhoewel: soms zijn het zó vuile pitoes dat het voor om het even wie onleesbaar wordt, vrees ik. Serieus, kijk deze, die uitgerekend een De Vlieger waar ik naar op zoek was “vergeten” was, en ze dan maar tussen twee andere dopen gepropt heeft:

Doop Petronella De Vlieger (1654)

Petronilla De Vlieger, zo ver zijn we nog mee, maar ge wilt niet weten hoeveel ontcijferwerk er aan te pas kwam om uiteindelijk door te hebben dat haar ouders Paulus (De Vlieger) en Martina Vanden Berghe waren. Pfff.

Elvire

(Op verzoek, omdat er een en ander niet duidelijk was qua timing en foto’s.)

Elvire Marie De Belder wordt geboren op 23 januari 1868 in het huis van haar moeder, Jeanne De Belder, in de Hundelgemsesteenweg nummer 159 in Ledeberg. Haar geboorte wordt aangegeven door Pieter Frans Broeckaert, een eenendertigjarige “tapper” in Ledeberg.

preview_SCMS_PBK_1479.tif

Jeanne De Belder is 20 jaar oud en ongetrouwd. Elvire’s vader is de 19-jarige Jan Bourtscheidt, die uit Keulen naar Gent geëmigreerd is — geen idee wanneer of waarom, het enige dat we weten is dat zijn moeder, Christina Bourtscheidt, 24 was en “dienstmaagd” toen ze van hem beviel, zonder vader in zicht.

Elvire wordt gewettigd als Elvire Bourtscheidt als haar ouders op 19 februari 1868 trouwen.

Elvira Bourscheid 4Op 9 september 1887 is Elvire negentien jaar oud en bevalt ze van haar dochter Elza. Elvire is niet getrouwd, maar de geboorte wordt wel aangegeven door Elza’s vader, Pierre Gilliet, een vijfentwintigjarige tekenaar uit Ledeberg. Vijf maand later trouwen Pierre en Elvire, en wordt Elza Gilliet gewettigd.

Op 9 april 1890 wordt Jeanne Gilliet geboren, op 2 september 1892 Florent Oscar Gilliet (die al sterft op 20 oktober 1892), op 17 november 1894 Lucienne Louis Gilliet.

Pierre is ondertussen gaan werken als graveerder in de zaak van zijn vader, lithograaf Basile Gilliet; als die in 1890 sterft, neemt de 28-jarige Pierre de zaak over. Elvire verdient geld bij als naaister, en het gezin verhuist van Ledeberg naar het ouderlijk huis aan de Grote Huidevettershoek.

preview_SCMS_FO_7104.tif

Op 2 januari 1896 wordt Olga Gilliet geboren. Pierre is 33, Elvire 29, en de aangifte wordt gedaan door ene Oscar Myin, een 33-jarige handelsreiziger oorspronkelijk uit Dinant.

Het moet zijn dat er duidelijk een haar in de boter zit: Pierre Gilliet trekt naar de Rechtbank van Eerste Aanleg, die op 6 mei uitspraak doet. Naast de geboorte-akte van Olga Gilliet staat in kleine lettertjes:

Piere Constantin Gillietil est ordonné que l’acte ci-contre sera rectifié en ce sens que l’enfant y dénommée ne pourra porter le nom de Gilliet, qui n’est pas son père et à la famille duquel elle ne peut appartenir.

…en op 29 juli 1896 scheiden Elvire Bourtscheidt en Pierre Gilliet. Genoeg is genoeg, moet hij gezegd hebben, en ik ga niét met mijn voeten laten rammelen. Enfin, vermoed ik toch.

 

Op 17 oktober 1896 gaat Oscar Myin nog een aangifte doen:

un enfant sans vie du sexe féminin, sorti du sein de sa mère en sa demeure boulevard Frère Orban avant hier à midi et y décédée avant hier à trois heures du soir, fille de Pierre Constantin Gilliet, graveur et d’Elvire Marie Bourtscheidt, tailleuse, divorcée à Gant le 19 juillet dernier.

Zucht. Ook dat nog: een dochter die geen dag oud wordt. Geboren drie maand na hun scheiding, en anderhalf jaar na de geboorte van Olga, waarvan Pierre Gilliet de vader niet was.

Nog geen jaar na zijn scheiding, op 1 mei 1897, hertrouwt Pierre Gilliet met Juliana Vandenbossche, 33, stiefdochter van schilder Augustus Van Hecke.

Elvire blijft niet bij de pakken zitten: zij trouwt op 21 juli 1897 met, ahem ja, Oscar Myin, waarmee ze al een tijdje samenwoont op de Frère Orbanlaan. Oh ja, en ze was ook redelijk ver zwanger: minder dan een maand later, op 7 augustus 1897, wordt Yvonne Myin geboren.

Yvonne haalt haar eerste verjaardag niet: ze sterft op 17 april 1898.

Op 8 februari 1899 wordt Simonne Myin geboren, maar een jaar later is het weer triestig nieuws: Olga, och here vier jaar en een maand oud, overlijdt op 26 augustus 1900. Hoe ze overleden is, is niet zeker — de familie-overlevering is dat ze verdronken is in de meersen. Dat zou kunnen: in 1900 waren er in de buurt van Gent, zelfs aan de Zuid en dus op een steenworp van waar Pierre Gilliet woonde, nog altijd moerasachtige meersen.

We hebben thuis een schoentje, dat opnieuw volgens de overlevering één van de schoentjes zou geweest zijn die Olga aanhad toen ze verdronk.

Op het doodsprentje dat we hebben, staat er “Olga Myin”, maar in de overlijdensakte staat ze niet als Olga Myin, en ook niet als Olga Gilliet. Er staat “Olga Bourtscheidt”: de cirkel is een beetje rond, ze heeft net zoals haar moeder en haar grootvader de achternaam van haar moeder.

overl olga

De negentiende eeuw was voor veel mensen in Gent géén plezante eeuw — pak een verre nicht van Pierre Gilliet, Elvira Paulina Gilliet: op haar overlijdensakte staat lakoniek “fabriekwerkster, dood gevonden te Nijverheidsboulevard”, en het is pas later dat doordringt dat ze nog geen vijftien was — maar de gezinnen Gilliet-Bourtscheidt-Myin waren absoluut geen arbeiders: graveerders, vergulders, boekhandelaars.

En toch is het bij hen nóg niet gedaan met de miserie. Elvire heeft nog twee kinderen met Oscar Myin, maar ze moet ze allebei begraven: Paula wordt geboren op 26 juli 1902 en sterft drie weken later, Norbert wordt geboren op 13 februari 1905; hij sterft als hij vier en een half jaar is, op 20 juli 1909.

Ook de zoon van Pierre met zijn nieuwe vrouw, Julius Gilliet, sterft in mei 1898, net drie maanden oud.

Da’s dus bijeengeteld elf kinderen tussen 1887 en 1905, waarvan er in 1910 nog drie (mogelijks vier) in leven zijn. Van Elza Gilliet is geen spoor meer te vinden, ik vermoed dat ze overleden is niet zo lang na haar geboorte; blijft over: Jeanne Gilliet, die in 1915 trouwt met mijn overgrootvader, Maurice Vuijlsteke, Lucienne Gilliet, die trouwt met Jules Laureys, en Simonne Myin, die tot het einde van haar leven ongetrouwd zal blijven en tante Simonne zal zijn.

Ik heb er nog vage herinneringen aan, aan tante Simonne, en aan de ook ongetrouwde zus van Maurice Vuijlsteke, tante Joséphine: zij waren in mijn hoofd de oudst mogelijke mensen die er konden zijn — al waren ze eigenlijk maar ergens respectievelijk begin en eind de 70 toen ik ze kende, net voor ze stierven.

Elvire zag er op foto’s wel eens streng uit:

Elvira Bourscheid 2

…of op het griezelige af matriarchaal, zoals hier met van links naar rechts: mijn (wazige) overgrootmoeder Jeanne Gilliet, Oscar Myin gezeten met bolhoed, Simonne Myin, Maurice Vuijlsteke, Elvire Bourtscheidt (de enige die boomstil en dus haarscherp op de foto staat), en Lucienne Gilliet:

Jeanne Gilliet, Maurice Vuijlsteke, Oscar Myin, Simonne Myin, Elvire Bourtscheid, Lucienne Gilliet

…maar dan zijn er ook foto’s van haar met haar dochter en vooral met haar kleinzoon (mijn grootvader, die, ahem, trouwens ook maar drie maand na het huwelijk van zijn ouders geboren is). Hier moet ze net voorbij de 50 geweest zijn, ’t is wat donker maar duidelijk een en al amusement, grootmoeder als koningin in de keuken, dochters Jeanne en Simonne en kleinzoon Arthur (die koperen ketels op het schap hebben we trouwens nog staan):

Arthur Vuijlsteke, Jeanne Gilliet, Elvire Bourtscheid, Simonne Myin

Of nog een paar jaar later, ergens in denk ik 1920, helemaal blinkend van trots (en ja, ze zit in een stoel die we ook nog staan hebben, ah ha! niets gaat verloren meneer mevrouw!) samen met mijn grootvader:

Elvire Bourtscheid, Arthur Vuijlsteke

Elvire Bourtscheidt sterft in 1946, 78 jaar en vier maanden oud. Ik heb één foto van een paar jaar voor haar dood, begin de jaren 1940, met haar kleinzoon André Laureys:

Elvire Bourtscheid, André Laureys

Oud, zeer zeker. Maar nog altijd indrukwekkend, vind ik.

Helemaal verkeerd, maar toch nog een geluk bij een ongeluk

Damned. Ik heb anders nog een goed idee, familie Sierens: gebruik misschien eens altijd dezelfde paar voornamen.

Ik had dus onlangs andere ouders gevonden voor een Carolus Sierens die ik al kende, en vanavond dacht ik nog wat gaten op te vullen in ’s mans gezin. Ik dus gezwind aan het speuren in de huwelijksakten van de gehuchten rond Aalter waar hij wel eens zou kunnen getrouwd zijn.

Uiteindelijk gevonden: Carolus Sierens is op 9 mei 1862 in Knesselare getrouwd met Sophia De Loof. Hoera!

Huwel. Carolus Sierens & Sophia De Loof (1862)

…oh wacht.

Carolus Sierens, geboren te Sint Jooris ten Distele den negenden September achttien honderd zes en twintig, blijkens zijne geboorte akte, werkman woonende te Knesselaere, meerderjarig ongehuwd zoon van Joannes Baptiste Sierens, oud dry en zeventig jaren, werkman wonenende te Knesselaere, hier tegenwoordig en toestemmende, en van Petronelle Van De Weghe, overleden te Knesselare den eersten November achttienhonderd een en zestig, blijkens hare sterfakte

Urgh. Ik wist dat “mijn” Carolus Sierens, ’t is te zeggen de grootvader van mijn grootmoeder, geboren moest zijn in 1826 of 1827 in Knesselare: blijkt dus dat de broers Jan (°1793) en Pieter (°1801) allebei een zoon hadden met de naam Karel.

Die van mij, weet ik nu, is geboren op 9 september 1826, de andere op 18 juli 1827. Serieus gasten, een béétje variatie in namen misschien?

Allez ju, de wijzigingen van dinsdag ongedaan maken, dus.

En oh ja, bij deze dus ook hoera! wegens een paar voorouders bij gevonden:

Sophia De Loof, dienstmeid, woonende te Knesselaere, geboren te Sint Jooris ten Distele den vijfden November achttienhonderd eenendertig, blijkens hare geboorte akte, meerderjarige ongehuwde dochter van Carolus De Loof, overleden te Knesselaere den een en twintigsten January achttien honderd negen en vijftig, blijkens zijne sterfakte, heden door ons afgeleverd, en van Rosalia Willems, oud negen en vijftig jaren, spinster woonende te Knesselaere

En die kwamen mij al direkt bekend voor, want ze stonden al in mijn “Knesselare to do”-spreadsheet in rij 111:

knesselare to do

…wat dus wil zeggen dat ik met een blik op dat huwelijk nog een paar voorouders bij heb: de ouders van Carolus De Loof (Joseph De Loof en Carolina Allo), en de ouders van Rosalia Willems (Joannes Baptiste Willems en Anna Marie Roels).

En, alweer geluk bij een ongeluk, die hun ouders waren grotendeels dood bij hun huwelijk, dus had ik ook meteen de overlijdensdata, en vandaar ook de ouders, van Joseph De Loof (Laurens De Loof en Joanne Marie De Zutter) en Carolina Allo (Geeraert Allo en Catharina Botterman) en Joannes Baptiste Willems (nog een Jean Baptiste Willems en Petronelle Verhalle).

Aha ha — da’s dus op een uur of twee zoeken een hele boterham bij. Dit was de situatie dinsdagavond, met het relevante deel in het geel:

2014-08-08-boom

…en zo ziet dat er nu uit:

2014-08-08-boom2

Een heel kwart ingevuld, dat doet een mens nu eens plezier zie. Ik denk dat ik eens aan dat rood ga beginnen, denk ik.

Dat groen gaat namelijk niet veel verder ingevuld raken, vrees ik: er zijn niet zo enorm veel joodse akten in Polen die de Tweede Wereldoorlog overleefd hebben, peins ik.

En in dat blauw is het verloren moeite zoeken naar die ene ontbrekende persoon. Dat zou de vader van Joannes Bourtscheid moeten zijn, maar zoals zijn geboorteakte zegt:

Geboorte Johann Bourtscheidt (1839)

Ayup ja:

Im Jahr tausend achthundert neun und dreißig, den sechsten des Monats Juni, Vormittags zehn Uhr, erschien vor mir, Franz Rudolph von Monschau Beigeordneten des Ober-Bürgermeisters von Köln […] die Jungfrau Wilhelmina Borgmann, zwei und zwanzig Jahre alt, […] welche mir ein Kind männlichen Geschlechts vorzeigte und mir erklärte, daß dies Kind den fünften des Monats Juni […] geboren sey zu Köln in der Gebähranstalt von der unverheiratheten Christina Bourtscheidt, vier und zwanzig Jahre alt, Standes Dienstmagd […]

Een ongetrouwde dutsin, och here. En dus een onbekende vader, wie weet iemand van het huishouden waar ze Dienstmagd was.

Maar alla. Niet getreurd, ik mag nog content zijn dat ik het zo ver terug in de tijd gevonden heb.

Update drie uur later: dát ging afgrijselijk snel. Ik vond ook al dat het er eigenlijk enorm leeg uitzag — ik had gewoon een stuk van die rode dingen niet op Familysearch gezet, en vandaar dat ze niet in de grafiek stonden. Bij deze, met toch ook weer een hele resem extra dingen erbij:

2014-08-08-boom3

Tot zover TMG

Ik ga niet zeggen dat ik het zag aankomen, maar in alle geval: ik ben absoluut niet stomverbaasd — Bob Velke stopt met The Master Genealogist.

Lang geleden, toen de kippen nog tanden hadden, was ik een enthousiaste gebruiker van TMG, de toen-nog-DOS-versie. In een wereld waar tot dan toe het beste genealogieprogramma Family Scrapbook was (dat Brother’s Keeper van de troon gestoten had) en er voor de masochisten Lifelines was (aka “editeer eens rechtstreeks uw GEDCOM”), en verder niet veel meer dan het ellendige programma van de Mormonen dat ook min of meer deed wat het zei dat het zou doen, was TMG een verademing.

Een onbeperkt aantal events per persoon, met bronvermeldingen en getuigen, data die met een beetje moeite ook rechtstreeks te manipuleren was (de datastructuur was proper gedocumenteerd, en alles werd in razendsnelle FoxBASE opgeslagen), nuttige rapporten, degelijke support, een –zeker voor midden jaren 1990– uitgebreide en actieve community… een wereld van verschil met al de rest.

Het verhaal is volledig te vergelijken met WordPerfect: de meer dan ideale software voor DOS, die noodgedwongen wel moést naar Windows overstappen, en waar het allemaal de soep in draaide.

Oh, begrijp mij niet verkeerd, TMG/Win was wellicht nog jaren en jaren het meest gebruikte genealogieprogramma door mensen die er echt serieus mee bezig waren. Maar het was niet meer hetzelfde als in DOS. De interface, die elegant en snel was, werd clunky en lelijk. Eén op één-vertalingen van interfaces zijn nooit een goed idee, en als DOS-programmeur die nooit iets op een ander platform gedaan heeft, plots iets proberen maken in een nieuwe omgeving, zonder veel input van buitenaf en zonder opbouwende kritiek te aanvaarden: absoluut verkeerde beslissing.

Na de ikweetniethoeveelste keer dat niets meer werkte, ben ik overgestapt op Genbox. Machtig programma. Vele keren beter dan TMG ooit was: volledig meertalig, onbeperkt complexe plaatsen, ongelooflijk goeie grafieken, uitstekend omgaan met bronnen en zekerheden, snelle en gebruiksvriendelijke Windows-interface, data gewoon in een Acces-database opgeslagen, een uitstekend gedocumenteerd en gesofisticeerd datamodel, een ontwikkelaar die zowaar echt luisterde naar zijn gebruikers… een wereld van verschil met al de rest.

Helaas: dat heeft maar een jaar of tien of zo geduurd. Na versie 4 van Genbox viel het ontwikkelwerk stil, en op den duur werd het pijnlijk: die paar kleine bugs raakten maar niet opgelost, het geheel draaide enkel op Windows en uiteindelijk enkel in een 32-bit-emulatie met allerlei backward compatibiliteit aangezet, multimediamogelijkheden die fantastisch leken in 2004, waren écht onvoldoende in 2012: dus maar overgestapt op Gramps.

Dat open source is, werkt op Mac, PC en Linux, en dat nog meer doet en het nog beter doet.

TMG bleef al die tijd gewoon zijn ding doen: met het jaar logger, met het jaar minder elegant, met het jaar meer (voor mij toch) nutteloze features — en met het jaar minder voor de “gewone gebruiker”. Want die gewone gebruiker, die kon ondertussen zijn genealogisch ei kwijt on-line, bij tig websites genre Geni en Geneanet en gelijkaardige, die min of meer de basisfeatures van een genealogieprogramma hebben, en die met de maand gebruiksvriendelijker en krachtiger werden.

En vooral: die ingebouwde connectiviteit hebben.

Ah well. Another one bites the dust, dus.

Stambomen in Gramps

Ik dacht, ik probeer eens op te schrijven hoe een stamboom te beginnen opslaan in een genealogiepogramma.  Ik gebruik tegenwoordig Gramps, een gratis en open source programma dat beschikbaar is voor Linux, Mac en PC.

Er is een versie 4.x, maar ik blijf vooralsnog bij versie 3.x: de stap van 3 naar 4 voegt (voorlopig) geen features toe, het heeft vooral met achterliggend architectuur te maken.

Ik ga ervan uit dat Gramps is geïnstalleerd geraakt, en dat de interface in het Nederlands staat (er zijn een hele resem talen, ze kunnen bij het installeren gekozen worden en achteraf ook nog veranderd worden). En ik neem voor het gemak de gegevens die ik in Genealogie: hoe eraan te beginnen vond om te demonstreren.

Start Gramps op. Je krijgt een venster waarin je een lijst van stambomen ziet (bij mij staan er twee in, bij u zal dat normaal gezien leeg zijn). Klik op “Nieuw” om een nieuwe stamboom aan te maken. Geef hem een naam en klik dan op “Laad stamboom” om hem op te laden.

Screen Shot 2013-07-14 at 12.48.17

Het resultaat is een leeg scherm, met bovenaan een functiebalk en links de hoofdonderdelen van de toepassing. Een genealogieprogramma is in de grond een veredelde database, met lange lijsten van dingen, die met elkaar verbonden zijn: een lijst met personen, een lijs van gebeurtenissen verbonden aan één of meer personen, families die bestaan uit één of meer personen, plaatsen, bronvermeldingen die aan gebeurtenissen gekoppeld kunnen zijn, bronnen waarin bronvermeldingen zitten, etc.

De hoofdonderdelen van Gramps in die balk links verwijzen dan ook vaak naar die lijsten:

  • Gramplets: een soort home page waar je allerlei widgets kan zetten (niet van aantrekken, nu niet belangrijk)
  • Personen: de lijst van alle personen
  • Relaties: een scherm waar voor een geslecteerde persoon alle onmiddellijke relaties getoond worden (ouders, partners, kinderen, broers/zussen). Een groot gemak om door een stamboom te navigeren.
  • Families: de lijst van alle families (een familie is gedefinieerd als twee partners en hun kinderen)
  • Voorouders: een manier om grafisch te navigeren door de stamboom
  • Gebeurtenissen: de lijst van alle gebeurtenissen, los van de personen of de families
  • Locaties: de lijst van alle plaatsen
  • Geografisch scherm: een kaart, waarop allerlei getoond kan worden
  • Bronnen: de lijst van alle bronnen. Ik vind: alle gegevens in een stamboom moeten een bron hebben, anders kan iemand die de gegevens leest niet weten hoe “waar” ze zijn. Als de bron voor een geboortedatum “Burgerlijke Stand Aalter” is, is dat iets anders dan als de bron “Brief nonkel Julien aan tante Martha” is, of als de bron “Interview met tante Martha, maar ze had al een beetje teveel gedronken” is, of als het helemaal niets is. Dat laatste is het allerslechtste, vind ik.
  • Citaten: de lijst van details in bronnen. Een “citaat” is wat je gebruikt als bronvermelding bij een gebeurtenis, en het hangt er een beetje van af hoe je de dingen zelf organiseert wat je in bronnen steekt en wat je in citaten steekt. Ik neem als bron bijvoorbeeld “Burgerlijke Stand Aalter”, en dan als citaat bijvoorbeeld “BS/G 1855 nr. 56, Geb. Martha Van Achternamen” om één geboortakte aan te geven.
  • Bibliotheken: de lijst van “opslagplaatsen” (virtueel of niet) van bronnen.
  • Media: afbeeldingen en andere
  • Opmerkingen: de lijst van alle opmerkingen (dat kunnen zowel gebeurtenisopmerkingen zijn als bronteksten als allerlei)

…maar goed. De beste manier om de dingen te leren, is er gewoon aan te beginnen, dus bij deze: alsof ik dit onderzoek in het echt zou opslaan in Gramps.

 

Ik vertrek van mijn grootvader, Arthur Firmin Louis Waegenaer. Daarvan weet ik van persoonlijke kennis dat hij geboren is in 1907 in Wetteren. Klik op “Toevoegen…” in de functiebalk bovenaan om een nieuwe persoon toe te voegen.

Vul de voornamen in het veld “Voornaam” in, en de achternaam in het veld “Achternaam”; selecteer “mannelijk” in het veld “Geslacht”:

Screen Shot 2013-07-14 at 13.14.48

Er zijn nog een hele reeks andere velden die kunnen ingevuld worden, en die hier niet nodig zijn: met de muis over het veld gaan, geeft een tooltip die uitlegt wat en hoe. Het veld net vóór “Waegenaer” bijvoorbeeld, is er voor voorvoegsels die niet in de sorteervolgorde moeten — in Nederland dingen als “van de”. Je kan ook echt ingewikkelde namen opslaan, met stukken die van de vader komen en stukken van de moeder, en plaatsnamen en pseudoniemen en titels en roepnamen en allerlei, maar da’s hier dus niet aan de orde.

Volgende stap: een gebeurtenis bijmaken voor de geboorte. Klik op de “+”-knop in de tab “Gebeurtenissen”: standaard krijg je nu een venster waarin je een nieuwe gebeurtenis van het type “Geboorte” kan maken (“Gebeurtenistype” in de tab “Algemeen” staat op “Geboorte”).

Vul in het veld “Datum” de datum in. Dat kan op verschillende manieren: “7 april 1907” is mogelijk, “7 apr 1907” ook, of “7/4/1907”, of “1907-04-07”. Je kan ook data bij benadering invullen: “april 1907” of gewoon “1907” kan, maar ook “rond april 1907”, “voor maart 1907”, “na feb 1907”, “tussen feb 1907 en apr 1907”. Oh, en het kan ook in een hele reeks andere kalenders ook, naast de gregoriaanse: juliaans, hebreeuws, Franse revolutie, islamitisch, …

De plaats komt uit een lijst van locaties. Telkens er iets uit een lijst kan gehaald worden, geeft Gramps de keuze tussen “nieuw aanmaken” (Screen Shot 2013-07-14 at 13.33.47) en “bestaande kiezen” (Screen Shot 2013-07-14 at 13.33.55). In dit geval hebben we nog geen enkele locatie aangemaakt, dus wordt het “nieuw aanmaken”. Klik op het “+”-icoon en maak een nieuwe locatie aan. De locatienaam is hoe de plaats in lijsten verschijnt — ik neem “Wetteren”, het had ook kunnen “Wetteren (B)” kunnen zijn, of “Wetteren, België” of iets dergelijks. Voor de leutigheid (en omdat het dan proper op een kaart kan getoond worden), vul ik ook de breedte- en lengtegraden in (via bijvoorbeeld alhier gemakkelijk te vinden). In de “Locatie”-tab staat dan de rest van de gegevens van de plaats:

Screen Shot 2013-07-14 at 13.42.46

(En ja, dat worden nogal wat vensters boven elkaar. ’t Is azo en niet anders. :)).

Klik op “OK” om de locatie aan te maken en te selecteren voor de geboorte-gebeurtenis, en dat ziet er dan zo uit:

Screen Shot 2013-07-14 at 13.45.35

Onderaan staat “Gedeelde informatie”, en bovenaan staat “Verwijzingsinformatie”. Dat klinkt misschien vreemd, maar ’t is niet zo ingewikkeld. Dit is de gebeurtenis “geboorte van Arthur Waegenaer”, waar de persoon Arthur Waegenaer de “voornaamste rol” heeft (als “de persoon die geboren wordt”). Maar voor diezelfde gebeurtenis zou een andere persoon bijvoorbeeld de rol van “getuige” kunnen hebben: dan maak je geen nieuwe gebeurtenis aan, maar verbind je de tweede persoon aan de bestaande gebeurtenis.

Niet dat het nu al aan de orde is, maar gewoon ter informatie, en omdat het meer zal voorkomen, dat er zo’n waarschuwingsteken in het scherm staat: als ik twee personen aan deze gebeurtenissen gekoppeld heb, kan ik de gebeurtenis wijzigen zowel vanaf persoon A als vanaf persoon B, maar de informatie in “Gedeelde informatie” zal bij allebei de personen gewijzigd worden. Kwestie van er uw hoofd wat bij te houden, soms.

Nu heb ik dus een gebeurtenis gemaakt, maar ik moet ook nog aangeven waar ik die informatie gehaald heb. In dit geval was het persoonlijke kennis. Dat is, net zoals officiële documenten en interviews, een bron zoals een ander, ha!

Klik op de tab “Broncitaten” en dan op de “+”-knop om een broncitaat toe te voegen. Dit is een beetje een speciale situatie (eigen kennis, niet gepubliceerd, geen interview, ik ga zometeen in meer detail gaan, als we een eerste “echte” bron gebruiken), maar bon, het ziet er bij mij zo uit:

Screen Shot 2013-07-14 at 13.55.02

Klik OK om de bron en het citaat toe te voegen, klik OK om de gebeurtenis te bewaren, en voilà, dat ziet er dan zo uit:

Screen Shot 2013-07-14 at 13.58.29

Op dezelfde manier voeg ik een “overlijden“-gebeurtenis toe:

Screen Shot 2013-07-14 at 14.10.36

En nu ik hier toch ben, ga ik een foto toevoegen. Klik op “Galerij”, klik op het “+”-icoontje, en selecteer een afbeelding. Gramps gaat geen afbeeldingen verplaatsen, dus voor uw eigen gemak: zet alle te gebruiken foto’s ergens bij elkaar. Bij mij is dat in een “genealogie”-folder, met daarin een onderverdeling tussen “bronnen” en afbeeldingen”.

Selecteer een foto, en je krijgt een scherm waarin je de foto kan bewerken:

Screen Shot 2013-07-14 at 14.15.05

Alhoewel, “bewerken” is veel gezegd: je kan in het onderdeel “Gedeelde informatie” een omschrijving geven, een datum ingeven, een bron, en opmerkingen. En dan kan je het “niet-gedeelde informatie”-stuk bovenaan aangeven “Oppervlakte waar naar verwezen wordt”. Dat is in dit geval niet van toepassing, maar het zorgt ervoor dat je een groepsfoto maar één keer moet opladen, dat je die dan aan verschillende mensen kan koppelen, en er telkens een rechthoekje op kan tekenen om aan te duiden wie wie is.

Klik op OK tot je terug bij het personenscherm bent, en klik dan in de linkerbalk op “Relaties”: ik vind dat het meest handige scherm om gegevens te verwerken, met een duidelijk overzicht van een persoon en knoppen om onmiddellijk ouders en partners en kinderen en zo toe te voegen:

Screen Shot 2013-07-14 at 14.20.24

 

…en dan nu, naar de bronnen!

Ik was gaan kijken in de burgerlijke stand van Wetteren, of de geboortedatum en -plaats wel degelijk juist was. Dat was het geval, en dus kan ik die bron nu toevoegen aan de geboorte-gebeurtenis.

Klik op het “wijzigen”-icoontje naast de naam van Arthur Waegenaer, en dubbelklik op de geboorte-gebeurtenis. Klik op de tab “Broncitaten”, en voeg een nieuwe bron toe. Hoe je het precies doet, is volledig vrij, maar het belangrijkste is om consistent te blijven. Ik doe het zo:

  • Gedeelde bron informatie:
    • Titel: Burgerlijke Stand Wetteren
    • Auteur: (leeg)
    • Afkorting: BS Wetteren
  • Citaatinformatie:
    • Datum: 13 april 1907 (=de datum waarop de akte geschreven werd)
    • Volume/Pagina: BS/G 1907 nr. 147, Geb. Arthur Firmin Louis Waegenaer (=burgerlijke stand / geboorten, jaar, nummer van akte, korte omschrijving)
    • Zekerheid: (in dit geval) Zeer hoog

Screen Shot 2013-07-14 at 14.29.50

Omdat ik een afbeelding heb van de akte, voeg ik die meteen toe, in de tab “Galerij” van de Citaatinformatie. Als de tekst van de akte echt moeilijk te lezen zou zijn, probeer ik zoveel mogelijk te ontcijferen, en voeg ik dat toe in de tab “Opmerkingen”.

…en nu kan het snel gaan: de rest van de gegevens die ik in die ene geboorteakte vond, kan ik toevoegen met precies dezelfde citaatinformatie.

Op het Relatiescherm voor Arthur Waegenaer, klik “Toeveogen” in de functiebalk bovenaan. Je krijgt een venster war vader en moeder kunnen toegevoegd worden (of eventueel gekozen, als ze al vroeger ingevoegd zouden geweest zijn):

Screen Shot 2013-07-14 at 14.35.06

De werkwijze is precies dezelfde als vroeger: klik op “+” naast “Vader” om een vader toe te voegen, vul de naam in, en voeg gebeurtenissen en locaties toe, met telkens dezelfde citaatverwijzing als daarnet. Je kan een bestaand citaat kiezen door op de knop voor “een bestaande bron of citaat toevoegen” te klikken in plaats van op de “+”-knop in de “Broncitaten”-tab; dan krijg je een lijst te zien:

Screen Shot 2013-07-14 at 14.39.23

…maar wat ook kan, is een bestaand citaat slepen naar het klembord, en dan van daaruit terug te slepen naar de “Broncitaten”-tab wanneer dat nodig is. Het klembord breng je met het menu Bewerken > Klembord (of Ctrl-B op PC, Cmd-B op Mac) tevoorschijn, en dat kan je dan naast het hoofdvenster plaatsen om vaak gebruikte dingen in over en weer te slepen.

Screen Shot 2013-07-14 at 14.43.49

Als ik alles ingevuld heb dat ik weet van vader en moeder, ziet het relatiescherm er zo uit:

Screen Shot 2013-07-14 at 14.50.19

Een rapport over Arthur Waegenaer ((menu Verslagen > Tekstverslagen > Volledig persoonsverslag) ziet er nu zo uit:

Screen Shot 2013-07-14 at 14.57.17

Als ik klik op Lodewijk Jozef Waegenaer en ik maak een familierapport (menu Verslagen > Tekstverslagen > Familiepagina), dan ziet dat er zo uit:

Screen Shot 2013-07-14 at 14.53.32

Alles heeft een bron, alles is natrekbaar: een gemak.

De volgende stap die ik deed was naar de burgerlijke stand van Kaprijke kijken. Da’s één bron bij, en een reeks bijkomende gegevens: exacte geboortedatum en -plaats van Lodewijk Jozef, naam en adres en beroep en bijbenaderinggeboortedatum en -plaats van zijn ouders. Dat geeft dan dit op het relatiescherm:

Screen Shot 2013-07-14 at 16.50.07

Nog een stap verder met de gegevens van de geboorteakte van Eduardus Waegenaer in Zelzate, en de stamboom ziet er nu zo uit:

Screen Shot 2013-07-14 at 17.15.49

Nog een stapje verder, met de huwelijksakte van Joannes Ludovicus Waegenaer en Julianna Charlotte Bufkens, is dat al dit geworden:

Screen Shot 2013-07-14 at 17.29.53

De volgende stap was de overlijdensakte van Joannes Ludovicus Waegenaer, en dan het doopregister van Stekene. Resultaat:

Screen Shot 2013-07-14 at 17.55.00

…en dat is dat. Met een beetje oefening gaat het bijna even snel om het in te voeren als om het op te zoeken, en dan is het resultaat van pakweg anderhalf uur werk: 19 personen ingevoerd, zes families, 41 gebeurtenissen, acht locaties, vijf bronnen met in totaal acht citaten, en negen afbeeldingen.

En allemaal proper gedocumenteerd, en allemaal klaar om verder te onderzoeken of om te publiceren in pakweg een website.

Via het menu Verslagen > Webpaginas > Narrated-webstek geeft dat dit als resultaat. Voor de beginpersoon, mijn grootvader, geeft dat een pagina als deze (en ja, al die stijlen zijn aanpasbaar, natuurlijk):

demopagina

Een groot gemak, zo’n programma.

When you have lemons, make photoshop

’t Moet iets zijn dat in de lucht hangt, met het veranderen van de seizoenen of zo, genealogie en dingen: ik kreeg vannacht out of the blue een boodschap van iemand uit Miami die vroeg om de naam van mijn ouders te bevestigen. 

Hij had het verkeerd, hij verwarde mijn ouders met de ouders van mijn vader (of hij verwarde mij met mijn vader, dat kan ook), maar ik heb hem op weg geholpen — het was die meneer van drie jaar geleden, die in Rio de Janeiro geboren was, de zoon van de dochter van de boer van de man van een zus van de moeder van mijn grootmoeder:20101024 family

…en toen ik aan het kijken was in de database met de namen en de foto’s, kwam ik deze tegen:

Een

Een slechte scan van een uitgeknipte foto van een broer van die mens zijn voorouder. Ik word daar altijd wat nerveus van, als er slechte scans van foto’s zijn — om nog niet te spreken van in stukken geknipte foto’s: dat is gewoon informatie weggooien, vernietigen, voor altijd kwijtraken!

En neen, ’t was niet gewoon een lichte foto, ’t was echt een slechte scan, er zat helemaal geen donker in, niets, nada, zip:

 Screen Shot 2013 07 06 at 11 05 40

Een snok aan de levels later was er dit, zonder enig verlies van gegevens:

Twee

Dat heb ik dan maar opgeslagen, maar als ik toch bezig was, dacht ik: waarom geen presentatiefoto bijmaken. Da’s dan geen “echte” foto in de zin van een origineel, maar ’t staat toch properder in grafiekjes en rapporten. 

Stap twee: losgaweg wat achtergrond bijverzinnen.

Drie

Stap drie: scheurtjes en vlekken wegsmurfen.

Vier

Stap vier: die achtergrond, die er nu veel te smooth uitziet, wat textuur geven.

Vijf

Stap vijf: opkuis en kleurcorrectie. En neen, ’t is geen professionele foto-restauratie, maar in vergelijking met het origineel is het toch een groot verschil, en véél properder samen met andere (wel) volledige foto’s:

 Victor Fiszpan restoredTwee

Oudere berichten

© 2017 Michel Vuijlsteke's weblog

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑