Hrmja.
We moeten dringend naar een nieuwe kijk op eigendom. Met al dat digitaal gedoe waarbij de kost van vermenigvuldiging en opslag en vervoer teruggebracht is tot ongeveer nul, zitten we met een probleem zoals de mensheid nog nooit meegemaakt heeft. Verdorie.
Eigendom voor altijd van een boek waar een monnik twee jaar aan gepend heeft, is duidelijk. Een bibliotheek opgebouwd over een heel mensenleven, daar kan ik mij iets bij voorstellen. Maar hoe het zit met een bestand dat op een factie van een seconde gekopieerd is op duizend exemplaren, of een plaats waar ik op een paar uur tijd duizend boeken kan downloaden, dat is iets helemaal anders.
*
* *
Ik houd van boeken. Ze vasthouden, ze hebben, ze lezen.
Boeken die ik al betaald heb, die wil ik ook kunnen hebben in digitaal formaat. Ik weet dat er een probleem is: een fysiek boek kan doorgegeven worden aan iemand anders, of verkocht, of geleend, of watdanook. Een digitaal kín vaak niet doorgegeven worden, laat staan dat het zou mogen.
En ik begrijp het wel, ergens, maar toch: het steekt.
Ik heb een bibliotheek vol boeken. Het is al een tijd geleden dat ik ze geteld heb — het is verdorie al meer dan tien jaar dat ze niet meer in een bibliotheek gestaan hebben — maar ik denk dat het er een paar duizend moeten zijn.
Tel daar de boeken bij op van mijn vader — vijftienduizend? twintigduizend? meer? — en die van mijn moeder en van mijn broer en van Sandra en van de kinderen — en we hebben Echt Wel Heel Veel Boeken in de familie.
Boeken waar we geld voor betaald hebben. Vaak zelfs meer dan eens: soms hebben we een versie in het Engels en een versie in het Frans, er zijn boeken die mijn vader en mijn broer en ik alledrie gekocht hebben, er zijn boeken die ik zelf twee keer gekocht heb, dingen waarvan ik eerse de individuele boeken gekocht heb en dan een omnibus-editie (Sandman bijvoorbeeld, of The Far Side, of Calvin & Hobbes).
Boeken waar we dus, eigenlijk, véél geld voor betaald hebben. En tegenwoordig lees ik de meeste boeken veel liever electronisch dan op papier: gemakkelijker te verslepen, altijd bij de hand, geen bladwijzer meer nodig, aantekeningen kunnen maken: ik zou het niet meer kunnen missen.
Ik kwam een paar dagen geleden op een website waar een hele reeks eboeken op staan. Gelijk, een hele reeks. “Méér dan een paar honderd,” zei hij met enig gevoel voor understatement. Met, zoals in mijn echte bibliotheek, een focus op science fiction en fantasy.
En ik heb er een hoop gedownload. Ja, dat is illegaal, ik weet het.
Maar kijk: ik ben nu (ja, nog altijd) Steven Erikson’s Malazan-reeks aan het lezen op mijn Kindle. Ik heb Gardens of the Moon, Deadhouse Gates, Memories of Ice, House of Chains en Midnight Tides in 2006 in één keer gekocht, in paperback. Dat heeft me, schat ik, meer dan 100 euro gekost. Paperbacks in de Fnac kostten typisch zoiets van 23,95 euro.
Dan heb ik, in de loop van de jaren erop, ook The Bonehunters, Reaper’s Gale, Toll the Hounds en Dust of Dreams gekocht. Hardcover, bij Amazon. Elk zo’n 20 euro, plus verzendkosten.
Ah, en dan, typisch voor mij: ik vond ze niet allemaal meer terug, en tegen dat ik Midnight Tides uit had, heb ik The Bonehunters, Reaper’s Gale en Toll the Hounds opniuw gekocht, in paperback deze keer. Nog eens een goeie 8 euro per stuk, plus verzendkosten.
En dan ben ik ze beginnen lezen op Kindle. Ik heb ondertussen Gardens of the Moon, Deadhouse Gates en Memories of Ice gelezen: 13 Ã 14 dollar elk. Als ik alle tien boeken wil lezen op mijn Kindle, ga ik nog eens honderd of zo euro moeten betalen. En in totaal heb ik al tot nog toe, over een periode van vijf of zo jaar, ergens in de buurt van 270 euro betaald.
En Erikson is maar één voorbeeld. Ik heb het nog erger meegemaakt met Michael Moorcock: we hídden ze allemaal al, en dan heb ik links en rechts ook nog omnibussen gekocht, en dan kwam er de kweetniethoeveeldelen-versie van The Eternal Champion uit en heb ik die ook gekocht, en nu zou ik ze eigenlijk willen herlezen maar ze liggen bedolven onder een ton andere boeken en ik wil ze eigenlijk in eboekformaat lezen wegens veel en veel gemakkelijker, en dus zou ik een fortuin moeten uitgeven.
Behalve dat ik dus deze tegenkwam:

Is het echt nog altijd diefstal als ik die boeken download? Ik vind van niet. Ik héb er al voor betaald. Meer nog: bet dié boeken die ik wil herlezen, daar heb ik vaak al meer dan eens voor betaald.
*
* *
Er moet een degelijk systeem komen. Ik wil geld betalen voor mijn boeken, ik ben geen dief. Ik kan er zelfs mee leven dat er DRM op mijn boeken zit, dat ik ze niet onbeperkt kan vermenigvuldigen.
Maar ik wil ze wel minstens gecontroleerd kunnen doorgeven — aan mijn kinderen, bijvoorbeeld. Misschien wel iets zoals Steam nu al doet voor games? Ik kan een spel zoveel keer downloaden als ik wil op zoveel computers als ik wil, maar ik kan het maar op één computer tegelijk spelen.
Ik koop het boek vandaag, ik kan het onbeperkt downloaden en lezen — zowel op mijn eboeklezer als op mijn computer als op mijn GSM (waarbij de plaats waar ik zit en de aantekeningen en zo gesynchroniseerd worden, uiteraard) — maar niet op meer dan één toestel tegelijk. Dat gaat er dan natuurlijk wel van uit dat al die toestellen op het internet kunnen.
Oh, en ik wil ook de garantie hebben dat ik die boeken ook nog kan gebruiken als de plaats waar ik ze gekocht heb, ermee ophouden: dat wil zeggen dat ik dus geen systeem wil waarbij het boek voor eeuwig en één dag “naar huis belt” voor ik het kan lezen. Een systeem waar na verloop van tijd het boek in een bruikbaar formaat helemaal van mij wordt, en dat ik ermee kan doen wat ik wil.
Aaargh! En daar wringt de schoen, natuurlijk: wie gaat me tegenhouden om dín dat boek illegaal op het internet te gooien?
Ik hoop dat het allemaal opgelost zal zijn binnen een jaar of tien, verdorie.