Vraag een AI tegenwoordig om een beeld te maken, en er komen teleurstellend realistische beelden uit (of niet-realistische, naargelang de prompt). Ter illustratie, drie beelden van Gemini, ChatGPT En een random AI-afbeeldinggenerator op het internet voor de prompt “morning light, alpaca plush toy and miniature spinning jets on green felt table inside open door of small beer taproom in Ghent, under a soft grey overcast sky, late autumn, fisheye lens, Persian miniature painting, copper and verdigris“:

Gemini (Google Nano Banana 2 ondertussen, denk ik) is duidelijk de beste: de enige die de prompt tot het einde las en er iets in de buurt van “Persian miniature painting, copper and verdigris” van maakte. Ook de enige die “miniature spinning jets” interpreteerde als kleine jets die aan het draaien zijn.

Ze hebben alledrie een echte speelgoedalpaca, echt groen op de tafel, echt bewolkt Gent (of toch bijna) op de achtergrond, zijn alledrie in een echte klein café.

Maar perfectie is saai. Perfectie is uitstekend als het nodig is, maar ik heb het niet altijd nodig. En ik heb nostalgie naar vroeger, toon AI-afbeeldingen hun eigen esthetiek hadden. Zoals deze, die ik maakte voor een post hier vier jaar geleden:

Als ik dezelfde prompt (“close-up of a robot’s face, with glowing red eyes and a menacing expression. The robot’s face is partially obscured by shadows, which adds to the eerie and ominous atmosphere“) aan moderne dingen geef, krijg ik deze objectief meer “correcte” interpretaties:

…maar saai. En jazeker, ik kan bijsturen — maar zonder Gemini expliciet te geven waar ik naartoe wil gaan, krijg ik iteraties die alsmaar verder gaan van wat ik wil. Wat er typisch wel meer gebeurt met AI-dingen: de eerste gooi is 80-90% in de buurt en duurt géén tijd, om de rest klaar te krijgen duurt het een eeuwigheid en voelt het soms als een kat-en-muisspel:

Er staan natuurlijk oude modellen online, dus even later had ik een dink dat afbeeldingen maakt (ja, ik weet dat automatic1111 en gelijkaardige bestaan).

Het draait volledig lokaal, de enige dolfijnen die ervan doodgaan zijn de dolfijnen in mijn eigen huis. De prompt van helemaal hierboven geeft mij met Stable Diffusion 1.5 deze charmante dommigheden die de helft van de prompt vergeten of verkeerd interpreteren en onmogelijke dingen tonen die niémand kan zien zonder te weten dat ze door AI gemaakt zijn:

Ik had even gedacht om DALL·E Mega te gebruiken, omdat dat ook oud is, maar dat was iets té slecht voor mij smaak. En ook: de afbeeldingen zijn ook altijd vierkant. En vooral: van zodra ik Gent in de prompt zet, wordt het risico op dingen gegenereerd uit stockafbeeldingen met een watermerk enorm groot.

Het heeft wel het voordeel dat de generatie van het beeld zichtbaar is:

En als het op griezelige dingen aankomt, is het helemaal een vibe — dit is de robot van hierboven:

Stable Diffusion 1.5 zit voor mij juist op die plaats dat het juist niet realistisch en echt genoeg is. Mijn favoriete prompt was altijd iets als “russian constructivist tower” — ik heb sinds jaar en dag dit prachtige beeld als achtergrond op mijn telefoon staan:

Als ik nu hetzelfde vraag is het deprimerend realistisch:

Zelfs als ik er een “in the style of” aan toevoeg, krijg ik dingen die er te écht uitzien. Goed hé, daar niet van, maar niet wat ik wil:

Wat ik wil, is dit:

Allemaal zo’n beelden. En ik wil het eigenlijk zelf niet maken, maar van het toeval laten afhangen.

Ik heb dan maar iets gemaakt dat die specifieke jeuk krabt — een screensaver die ik op het kleine schermpje onder mijn derde scherm laat draaien:

Dat maakt elke minuut een afbeelding met als input de locatie, de tijd, het weer, en twee random woorden.

Stable Diffusion zit er soms helemaal naast, en omdat het toch niet lang duurt om een afbeelding te maken, steek ik er wat controles in om eventueel te herproberen. Oh, en Stable Diffusion is ook is niet zo goed met de tijd van de dag, dus heb ik er expliciete correctie voor het donker en licht worden ingestoken ook:

Omdat een lichte overmaakt nooit kwaad kan, heb ik er direct allerlei settings en dingen aan toegevoegd:

De code, voor wie er iets mee wil doen, staat met alle nodige uitleg op de githubs.

Oh, en als alle foto’s toch bewaard zijn, is het een kleintje om er ook een filmpje van te kunnen maken:

Dat geeft dan dit:

Ik ben er aan begonnen, aan het opkuisen van de bibliotheek. Methode:

1. Boeken die ik niet meer ga lezen, uit de rekken halen.
   • dingen die ik niet goed (meer) vind
   • reeksen die onvolledig zijn
   • dubbels
   • vertalingen waar ik het origineel van heb (op papier of digitaal)
2. Geen dubbele rijen meer — de cd’s die achter de boeken stonden om ze boven de voorste rij uit te doen steken, weghalen.
3. Alle boeken alfabetisch op auteur en binnen de auteur op datum van publicatie.
4. Reeksen van hetzelfde formaat op elkaar leggen in de plaats van naast elkaar, om wat plaats te winnen

Ik ben deze namiddag door de afdeling Sciencefiction en fantasy geraakt:

Confronterend, wel, dat er maar zo weinig boeken meer staan. Ik heb denk ik al 2/3 weggedaan de vorige keer dat ik kuising gehouden heb, vele jaren geleden — maar vooral: ik koop praktisch geen boeken meer op papier. Dat scheelt enorm.

De kasten zien er dan voorlopig zo uit — vier van de zes die ik vandaag deed op deze collage:

Dit is het stapeltje boeken dat in eerste instantie weg mag:

Dit zijn de cd’s die achter de boeken zaten in deel 1 van de bibliotheek:

…en dit is de grootste verrassing: ik had begot een aantal alternatieve geschiedenisboeken verkeerdelijk onder sciencefiction en fantasy geklasseerd!

Morgen kijk ik naar Geschiedenis en biografie, en mogelijk ook al naar Andere fictie:

Ik weet al heel mijn leven dat sneeuwkristallen uniek zijn — iedereen weet dat. Maar hoe en waarom? En ook: al heel mijn leven weet ik hoe die unieke sneeuwkristallen er uitzien, van foto’s in Time/Life-boeken en encyclopedieën en zo, maar het is eigenlijk pas de vorige keer dat het sneeuwde, dat ik in het echt een paar kristallen heb gezien.

Wetenschap is wijs. Natuurlijk is er onderzoek gedaan naar hoe precies sneeuwkristallen groeien: ergens in een wolk is er iets van stof of zo, en daar bevriest een minuskuul waterdruppeltje rond, en dan groeit dat kristal. Het is een ingewikkelde zaak van lucht die verzadigd is voor water, oververzadigd is voor ijs, wat wil zeggen dat het ijs waterdamp uit de lucht trekt, en dat druppels in de lucht verdampen waardoor er meer damp is zodat het water uiteindelijk verhuist van de druppels naar het kristal. Hoe groter de oververzadiging, hoe rapper het kristal groeit.

Watermoleculen zijn verbonden met vier buren, dat maakt lagen van zeshoekige ringen, en dus is de basis van een kristal een zeshoekig prisma, dat aan alle kanten groeit. Als de boven- en onderkant rapport groeit, krijgen we naalden of eenvoudige kolommen of een sciencefictionachtige mengeling van de twee:

Als de zijkanten rapper groeien dan de boven- en onderkanten, krijgen we sterren.

De preciese vorm heef te maken met twee mechanismen: hoeveel aanvoer er is (in de buurt van het kristal is er minder damp en dus groeit de buitenkant gemakkelijker dan het midden), en hoe goed de nieuwe molecule zich vasthecht aan het kristal (gemakkelijker aan de rand dan in het midden van een vlak).

Die twee mechanismen zijn verschillend tussen rand en boven/onderkant, en behalve van de vochtigheid ook afhankelijk van de temperatuur. In de jaren-1930 zat Ukichiro Nakaya de koude in Hokkaido sneeuwkristallen te maken aan konijnenhaar, en heeft keek proper systematisch wat er wanneer ontstaat. Dat gaf dit morfologiedriagram:

’t Is niet omdat er een diagram is, dat alles direkt duidelijk was — ’t is pas sinds 2019 dat we min of meer beginnen te snappen waarom er die overgang van platen naar kolommen naar terug platen is als de temperatuur stijgt (het heeft te maken met een mogelijk dun halfvloeibare laag op het ijsoppervlak, en dat smalle facetten zich anders gedragen dan brede).

De reden voor armen (in de plaats van gewoon een groeiende zeshoek) heeft met die twee mechanismen van daarjuist te maken: als de aanhechting wint (bij drogere lucht en tragere groei), wordt het een zeshoekig plaatje; als de aanvoer wint (vochtige licht, snellere groei), wordt het een varenachtige ster met allemaal vertakkingen. En aangezien een sneeuwkristal in zijn leven door verschillende omstandigheden kan fladderen, is er dus al die verscheidenheid.

De symmetrie die er is, is eigenlijk een illusie: ’t is alleen maar omdat de omstandigheden zo gelijk zijn, dat de verschillende armen enorm op mekaar lijk. Als er hier en daar een kleine afwijking is, groeit het kristal gewoon (meer of minder) scheef:

⁂

Oh euh ah ja — al de afbeeldingen hierboven zijn met de computer gemaakt, met een nieuw speelgoed dat ik heb (laten) maken:

Ik zag deze video en ik was verkocht. Ik wou ook zo’n bureau hebben:

Ik héb al een bureau, natuurlijk, maar we leven het het tijdperk van AI en als ik het accuraat genoeg kan uitleggen, kan een computer het voor mij maken, en hoplakijk, ’t is een namaakbijenkolonie op het scherm:

Zonder legende en op verschillende snelheden is het een fascinerende screensaver om naar te kijken. Het werkt ook telefoon, natuurlijk:

Er is ook een volledig-real-time-modus: daarop klikken neemt de situatie zoals ze was op het moment van op de knop klikken, simuleert een volledig jaar tot aan de datum en de tijd van nu, en gaat dan in real time verder, met aangepaste verlichting afhankelijk van de tijd en de bewolktheid en zo — dit is nu, ’s nachts in de winter, met bijen die niet veel meer doen dan bij elkaar hurken en honing eten:

Ik ben er wel content van, ik.

Ik ben halfweg: de zooi op de vloer van het achterhuis is bijna allemaal aan de kant gezet. Soms bijna letterlijk: een reeks tapijten en computers naar boven verhuisd. Soms helemaal letterlijk: een doos vol stenen, een kinderwagen vol hof- en ander gerief, een emmer vol afplakkers en badges tegen de bibliotheek of tegen de muur gezet. Soms figuurlijk: een kapotte printer, een kapotte chauffage, een kapotte diepvries op de koer gezet en een paar kapotte stoelen in de keuken gezet in afwachting van verhuis naar het containerpark.

En soms voorlopig: letterlijke stapels strips en kinderboeken die ik niet meer moet hebben in de keuken gelegd, met de bedoeling de kinders er door te laten gaan, en als zij het niet meer moeten hebben, zal het proberen weggeven zijn.

Maar het is dus opgeruimd, voor het grootste stuk:

Het plan voor vandaag: de vloer eens grondig kuisen, en vanaf dan komt er niemand meer met schoenen binnen. Schoenen uit bij het binnenkomen, en sletsen aan. Of kousen of blote voeten — het is toch allemaal vloerverwarming, dus onaangenaam zal het nooit zijn.

In alle geval ga ik iets moeten doen aan de lelijke cirkel die de bureaustoel van onze oudste zoon (grrrr) heeft achtergelaten:

En dan misschien eens beginnen kijken om het plafond te schilderen? Dat is niet verschrikkelijk ingewikkeld en ik zou het zelf kunnen doen?

Ook: hoe meer ik er naar kijk, hoe minder ik dat bureau wil laten staan. Niet dat het lelijk is hé, ’t is een wijs Mewafbureau in perfecte staat, maar het is te groot, ik wil er geen werkkamer van maken, en het staat in de weg.

Het is wél een redelijk verschil met twee weken geleden:

Vroeger waren screensavers wijs. Nutteloze dingen die op uw scherm dingen deden, ogenschijnlijk om te vermijden dat er patronen van een stilstaand scherm in het fosfor van de beeldbuis zouden gebrand raken, maar natuurlijk was dat maar zever, want gewoon een scherm uitzetten helpt daar ook tegen, en veel screensavers hadden ook aslmaar terugkerende patronen.

MAar dat geheel terzijde! Sinds er AI is, heb ik maar een half idee nodig om te zeggen “maak dat eens voor mij” en het staat er al bijna helemaal.

Neem de klassieker van de chaotische slinger. Een slinger met een paar schakels heeft een niet-voorspelbaar gedrag. Om dat te illustreren kunnen we een reeks slingers met zeeeeeeeeerrrrr hard op elkaar lijkende (maar niet helemaal gelijke) begincondities over elkaar leggen en ze dan in gang zetten. Voor de leutigheid trek ik een lijntje waar het onderste deel van de slinger — hier het einde van de derde schakel — zich beweegt:

Wacht niet eens zo heel lang, en de eindpunten divergeren:

Na nog een klein tijdje wordt het helemaal chaotisch:

…en dan kunnen we er een beetje mee beginnen spelen. Wat als ik er allemaal verschillende kleurenpatronen in steek?

Wat als ik de tijd voorstel als een derde dimensie, en de lijnen laat uitfaden en een beetje gloed geef?

…en dan de camera laat ronddraaien, en de kleuren langzaam in mekaar laat overvloeien?

Hopsakee, ’t is een screensaver!

Voor wie er ook eentje op zijn scherm wil: hier brandt de lamp. Ik ben er wel content van:

Ik heb trouwens bij het opkuisen van het achterhuis een oud scherm teruggevonden dat maar een klein beetje groter is dan mijn telefoon, en daar zet ik nu mijn screensavers op:

Mijn Display settings zijn ook wel bijzonder grappig, met drie 4K-schermen en één 800×480-scherm:

’t Is raar hoe dat gaat: vakantie geboekt in het werksysteem twee weken aan een stuk, om er helemaal uit te zijn — en dan zijn er woensdag in de eerste week meetings die niet kunnen gemist worden, en dan zijn er donderdag in de tweede week ook meetings die niet kunnen gemist worden. En ineens wordt twee weken vakantie eigenlijk drie lange weekends onderbroken door werk.

En loop ik al van maandag lastig dat er woensdag werk zal zijn, en weet ik nu al dat ik vanaf volgende maandag ga lopen stressen dat het donderdag ook werk is.

Da’s allemaal niet goed voor de gemoedsrust, jong.

Ik heb het een en het ander verzet in het achterhuis vandaag. De dochters zijn komen kijken naar wat er nog rondhing dat van hen was.

En dan is Anna langsgekomen om te kijken welke CD’s ze wou hebben van de vele vele honderden die er staan. Ze heeft dingen genomen die ze kende, en dan heb ik ze dingen gegeven die ik goed vond toen ik haar leeftijd had. We zijn niet door alle CD’s geraakt, want er staan er achter alle boeken en het waren er nu al eigenlijk te veel.

Highwaymen. Warren Zevon. Tom Waits. Stéphane Grapelli en Django Reinhardt. Alan Parsons Project. Johnny Cash. Bob Dylan. Louis Armstrong. Thelonious Monk. Public Enemy. Linton Kwesi Johnson. Sinéad O’Connor. John Coltrane. Raymond van het Groenewoud. Billie Holiday. Parliament. Nick Cave. TC Matic.

Ze heeft gelijk een kleine honderd CD’s mee, denk ik. Ik wou dat ik ze allemaal voor de eerste kon horen.

Het is moeilijker dan gedacht, het achterhuis opkuisen.

Ik denk dat ik het voor het moment op het gelijvloers ga houden, want ik ben daar al een week van hier en daar een uur of tweedrie mee bezig en het vordert niet echt.

Een aantal problemen door elkaar, maar met enorm veel voorsprong op de eerste plaats: ik houd het gewoon niet lang uit wegens allergie — geen idee of het gewoon stof is of huisstofmijt, maar ik houd het niet uit van de tranende ogen en de lopende neus en de irritatie overal.

Het is nu al geleden van anderhalve dag geleden dat ik er was, en ik heb nog altijd pijn aan mijn ogen, zo erg is het. Dat komt wel in orde, uiteindelijk, als ik er gekobbejagerd zal hebben en geveegd en gestofzuigd, maar eerst nog een reeks andere problemen opgelost krijgen:

• Er is een reeks dingen die ik wil houden, maar die nu geen plaats hebben: gerief voor in den hof, boormachine, tournavizen, tangen. Voorlopig ga ik die in kasten op het eerste verdiep van het achterhuis steken, in afwachting van een nieuwe kast onder de trap op het gelijvloers.
• Er is ook een reeks dingen die ik eigenlijk niet wil houden, maar die Sommige Huisgenoten wel willen houden: een heel toestel om eten te roken dat we op vijftien jaar tijd welgeteld één keer gebruikt hebben, een barbecue die al een jaar of vijf niet meer werkt wegens ontbrekend rooster en trouwens we hebben die hoop en al misschien twee keer per jaar gebruikt in de jaren dat hij wel nog werkte. Ik zou geneigd zijn om te zeggen “vind er dan zelf een plaats voor”, maar daar wordt niet echt naar geluisterd.
• Er staan teveel dingen in de bibliotheek en ik weet niet wat ik er best mee doe. Boeken die ik nooit meer ga lezen, een reeks puzzels die ik niet ga leggen, boardgames die ik toch niet gespeeld krijg. Oh, en honderden — vele honderden — CD’s. De inhoud waarvan ik (a) allemaal via Spotify of elders kan beluisteren en (b) eigenlijk ook al vijftien jaar geleden allemaal geript heb en ergens op een harde schijf moet staan hebben in hogekwaliteitsmp3.
• Er zijn ook dingen die geld waard zijn, maar meer dan dat: die emotionele waarde hebben, maar waar ik het moeilijk van vind om ze te blijven houden. Computers: ik denk dat ik zeker een stuk of zes zwarte PC-towers staan heb, bijna dertig jaar aan een stuk nieuwe computer gekocht en oude niet weggedaan. Een volledig werkende Apple IIc. Twee rekenmachines van mijn grootvader, één op electriciteit en één mechanisch. Mijn vaders typmachine. Een kastje van mijn grootouders. Een ander kastje van mijn andere grootouders. Een jaren-1940-kinderwagen die we gekocht hebben 25 jaar geleden maar uiteindelijk nooit gebruikt hebben. Drie van de vier 35+ jaar oude IBM Model M keyboards in perfecte staat van werking.
• Ook dingen die niet noodzakelijk geld waard zijn, maar die ik twintig, dertig of veertig jaar later nog altijd moeilijk kan wegdoen. Ik heb er wel een zekere slag in geslaan, de afgelopen dagen: brieven van de jaren-1980 en -1990, tijdschriften die ik al sinds dan bijhoud. Nu ben ik nog hard aan het nadenken over schoolboeken, en schriften van de jaren-1970 tot -1990.

Het is bijna akelig om het te zeggen, maar ik denk minder en minder “wat wil ik eigenlijk echt houden?” en meer en meer “als ik dood ben, wat gaan mijn kinderen direkt wegsmijten?” om te bepalen wat er gebeurt met die zaken.

Een dag pauze van het opkuisen, denk ik. En dan maandag verder.

Met de moed der wanhoop.

Ik zag een foto van lieveheersbeesten en ik moest er ineens aan denken: in de jaren-1970 herinner ik mij zeker twee maar misschien ook meer zomers dat er lieveheersbeestenplagen waren. We hadden een appartement op het gelijkvloers aan de zee en ik weet nog dat we op de binnenkoer met onze zandschoppen hele emmers vol met lieveheersbeesten schepten.

En een jaar in de buurt daarvan was het toen we niet aan de zee waren maar thuis — overal, stapels, miljoenen, het gras krioelend van de beesten.

Het internet vertelt mij dat het de zomers van 1975, 1976 en 1979 waren: ongekend veel bladluizen wegens een zachte lente, een explosie van bladluizen als gevold, en dan ineens een hittegolf waardoor alles doodging en de lieveheersbeesten in dichte zwermen op zoek gingn naar eten.

Het zal niet meer gebeuren, de biomassa aan insecten is gelijk maar een kwart meer van wat ze toen was.

Toch ergens content dat ik het nog meegemaakt heb, de tijd dat de voorruit van de auto na elke rit vol hing met dode beesten.

Tijd voor vakantie. Minder dan gedacht, maar zo gaat het soms.

Nieuw speelgoed gemaakt:

Eerste had ik alleen Douat / Truchettegels en was het 2D, maar dan heb ik er een aantal andere ingestoken en het 3D gemaakt. Ik ben er wel content van. Iets om op de achtergrond te laten full screen staan draaien.

Ik word er lichamelijk misselijk van, dat HOHH HOHH HOHH-gelach van de quizmaster in De Slimste Mens Ter Wereld. Het soort lach van “maar allez hoe dúrft die dat zeggen jong?” — een zestiger in het publiek van de meest belegen Geert Hoste-cloon in de geschiedenis van de mensheid.

Ik word er opstandig van. Mijn maag keert, als ik per toeval mijn koptelefoon niet op heb met zéér luid ander geluid dan de televisie, en als één van die geforceerde kutlachsalvo’s voorbijkomt. Of als ik de zoveelste eeuwen op voorhand doorgetelefoneerde “grappige uitstpraak” hoor gezegd worden, waarna het publiek applaudisseert als getrainde zeehonden, de quizmaster zijn HOHH HOHH HOHH doet, de apen die “jury” genoemd worden ook klappen als getrainde zeehonden en alle kandidaten plichtsbewust hun innerlijke zeehond bovenhalen. Wat mij nog het méést stoort, is dat de persoon die de “grappige uitspraak” poneerde ook nog eens samen met de hele studio VOOR ZICHZELF BEGINT TE KLAPPEN.

Ik begrijp niet hoe iemand die diezelfde dag al gegeten heeft zo’n hele aflevering kan uitkijken zonder emmer naast zich.