Ik kreeg vanmiddag een persbericht binnen, via de redactie van Gentblogt. Zoals elke dag, want er worden stapels persberichten naar Gentblogt gestuurd, voor vanalles en nog was.  

Persberichten zijn een raar beestje: eigenlijk is het de bedoeling dat zo’n ding rechtstreeks kan gecopy-pasted worden in een krant, en dat zie je dan ook meer dan vaak gebeuren. Gewoon, woord voor woord en zin voor zin.

Ik beeld mij daar dan bij in dat een persbericht is wat een speech was honderd jaar geleden. En net daarom vind ik het eindeloos fascinerend om die dingen te proberen begrijpen.  

Hier komt het:

“Riante onkostenvergoeding voor 7 Gentse OCMW-topambtenaren”

Zeven topambtenaren van het OCMW van Gent krijgen vanaf dit jaar een riante onkostenvergoeding voor dienstverplaatsingen die ze nooit doen. Dat werd met goedkeuring van de OCMW-voorzitter Rudy Coddens (sp.a) beslist.

Het is nogal wiedes dat wanneer personeelsleden kosten maken in het kader van hun dienstbetrekking, dat deze vergoed worden. Vele personeelsleden van het OCMW van Gent doen nu eenmaal regelmatig een dienstverplaatsing met hun eigen vervoermiddel en het OCMW vergoedt hen daarvoor. Aan het begin van elk jaar wordt op basis van de dienstverplaatsingen in het verleden, een kilometercontingent per werknemer afgesproken. Dat gaat van 300 km tot 2.000 km per jaar en dat komt neer op een jaarlijkse bijkomende vergoeding van 100 tot 660 euro. Een aanvaardbaar bedrag.

Maar, zeven topambtenaren van het OCMW van Gent krijgen een onredelijk groot forfaitair – ze moeten hun kilometers dus nooit bewijzen – kilometercontingent van 24.000 km tot 30.000 km toegewezen. Dat komt overeen met een bijkomende belastingvrije vergoeding die schommelt tussen 8.000 en 10.000 euro per jaar. Omgerekend krijgen deze topambtenaren dus bovenop hun wedde een vergoeding van 660 tot 825 euro per maand, een surplus ongeveer ter waarde van een leefloon voor een alleenstaande. Dat is totaal buiten proportie aangezien ze met dergelijk kilometercontingent verondersteld worden om dagelijks 100 tot 125 km aan dienstverplaatsingen te doen. En dat grote aantal kilometers doen ze – voor alle duidelijkheid -niet.

Pittig detail ter vergelijking, zelfs de bodes van het OCMW van Gent die dagelijks een ronde doen van alle OCMW-sites rijden niet meer dan ongeveer 70 km per dag. Het is dus zeer onwaarschijnlijk dat die 7 OCMW-topambtenaren, die toch het gros van de tijd in hun kantoor horen te werken, die kilometers effectief zouden rijden.

Terzijde, maar daarom niet minder belangrijk, is te weten dat de Gentse OCMW-topambtenaren wel eens verplaatsingen voor derden doen (voor bijvoorbeeld de VVSG, Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten). Die kosten worden in de regel al door die derde vergoed. Dat kan dus geen element zijn in het vaststellen van dat overmaatse kilometercontingent, laat staan aanleiding geven tot een dubbele onkostenvergoeding.

“Het geeft een wrang gevoel dat in tijden van schaarste het OCMW van Gent zo kwistig met de middelen omspringt”, zegt OCMW-fractievoorzitter voor de N-VA, Ronny Rysermans. “Maar niet alleen dat, dat het OCMW van Gent enerzijds een beleid voert om het gebruik van de wagen zo veel mogelijk te vermijden, en anderzijds kilometervergoedingen uitdeelt aan de topambtenaren voor kilometers die nooit gereden worden, is op zijn minst merkwaardig te noemen”, besluit Ronny.

Bon, om te beginnen, los van alle doorschijnende retorische trucjes, de eigenlijke informatie in dit persbericht: zeven ambtenaren van het OCMW in Gent krijgen een forfaitaire kilometervergoeding van  660 tot 850 euro per maand.  

Ik weet niets van de grond van de zaak af, maar mijn  eerste vraag als ik dat zou horen, zou zijn:  

“forfaitaire kilometervergoeding”, is dat niet gewoon een belgicisme voor “een stuk loon extra, omdat we vinden dat die ambtenaren dat waard zijn, maar dat het wegens de stroeve barema- en andere regels onmogelijk is om die mensen een ook maar ergens marktconform loon te betalen”?

Ik zou mij ook afvragen wat het totale loon is van die ambtenaren, hoe dat zich verhoudt tot hun verantwoordelijkheden en  bevoegdheden, en of er daar ergens een probleem is.

Hypothetisch, als de voorzitter van het OCMW niet (sp.a) achter zijn/haar naam had staan maar (N-VA), en als al de rest hetzelfde was gebleven, zou je misschien ook een persbericht kunnen schrijven met de elementen:

• goede ambtenaren worden onderbetaald
• de erfenis van decennia PS-staat Belgique is de reden dat wij relatieve hongerlonen moeten geven aan cumulards, en  quand  tous les dégoûtés s’en vont, il ne reste que les dégoûtants
• wegens groen fundamentalisme kunnen we zelfs een standaard-extralegaal voordeel als een bedrijfswagen niet meer geven!
• de erfenis van paarse reglementitis uit het verleden zorgt ervoor dat onze enige “uitweg” iets absurds is  als een  kilometervergoeding voor kilometers die nooit zullen gereden worden
• tijd voor een grondige herevaluatie van de verloning van ambtenaren, en de efficiëntie en motivatie van dit onmisbaar onderdeel van ons Vlaanderen, los van de oekazen van vakbonden en andere ons-kent-ons-clubjes
• misschien moeten we de taken van het OCMW wel gewoon aan privé-ondernemingen geven, want zo kan het niet meer

Hypothetisch, zeg ik wel, want ik weet écht niet hoe het zit. Maar mijn punt is: na het lezen van het persbericht hierboven weten we dat ook niet. N-VA klaagt een symptoom aan, maar zegt niets over de context of de oorzaak of de oplossing van een eventueel probleem.  

Gaat het om ambtenaren die teveel betaald worden? Moet geld anders besteed worden? Is er verspilling? Het zou mij verbazen als dat niet zo zou zijn. God weet dat een instelling die decennia lang door dezelfde groep mensen gerund wordt, niet noodzakelijk een garantie is dat de beste persoon altijd op de juiste plaats zit, ahem. Maar zég dat dan. Met man en paard: “7 hoge ambtenaren worden teveel betaald voor het werk dat ze maar doen, en wij stellen voor om daar dít aan te doen”. Maar neen.

Het persbericht is één feit waarvan de het fijne niet weten, omgeven door populismen en bij gebrek aan betere Nederlandstalige term weasel words. En nonsens, ook: in het stukje “dat het OCMW  enerzijds een beleid voert om het gebruik van de wagen zo veel mogelijk te vermijden, en anderzijds vergoedingen uitdeelt voor kilometers die nooit gereden worden, is op zijn minst merkwaardig te noemen” is, op de keper beschouwd, vooral de redenering van de schrijver op zijn minst merkwaardig te noemen.  

En nog los van dat is het een typevoorbeeld van het bos en de bomen (nog maar eens een  vind ik geen betere term voor het Engelse “bikeshedding“): tijd verliezen aan dingen die in het grotere beeld niets  betekenen, maar waar erg druk over kan gedaan worden.  

Met een budget van weliswaar vele tientallen miljoenen euro’s maar dat toch nooit genoeg zal zijn voor alles, met wezenlijke problemen bij grote groepen van de bevolking, met een hele reeks harde en moeilijke keuzes te maken, ben ik vooral op zoek naar een visie. Een beeld van de toekomst, van waar we naartoe moeten. In de verschillende verkiezingsprogramma’s vorig jaar stonden allerlei verschillende visie — ja, zelfs bij N-VA, als je voorbij de bakken venijn las.  

Maar neen. We moeten het hiermee doen.